دانلود نرم افزار peakfinder؛ قله‌ها را شناسایی کنید

 

تا الان چند بار اتفاق افتاده که در حین کوهنوردی و طبیعت‌گردی کوهی توجه شما را جلب کند اما نام و ارتفاع آن کوه را ندانید؟ با نرم افزار peakfinder تمام کوه‌های اطراف خود را شناسایی کنید. این یک نرم افزار قدرتمند با بانک اطلاعاتی قوی است که شخصا بارها در مکان‌های مختلف از کویر مرکزی ایران تا رشته کوه البرز آن‌را تست کرده‌ام. برای استفاده کافیست gps گوشی را روشن کنید و گوشی را به سمت قله های مورد نظر خود بگیرید.

یک ویژگی عالی این نرم افزار دارا بودن قابلیت “واقعیت افزوده” است. شما می توانید از قلل دلخواه عکاسی یا فیلمبرداری کنید و نرم افزار بر روی عکس، نام و ارتفاع قله ها را به شما نشان می دهد(قابلیت فیلمبرداری در نسخه رایگان در دسترس نیست)

نسخه اندروید این نرم افزار را به شکل رایگان اینجا دانلود کنید
برای کارکرد دقیق نیاز به داشتن سنسور قطب نما بر روی گوشی و روشن بودن جی پی اس است، همینطور این فایل مختص سیستم عامل اندروید است
در وبسایت این برنامه هم تمامی امکانات قابل دسترسی است

http://www.peakfinder.com

اما دو ایراد این برنامه:

۱. فونت فارسی را خوب نشان نمی‌دهد

۲. ارتفاع قلل را به شکل حدودی به شما می‌دهد نه کاملا دقیق که البته تمام نقشه‌های موجود نیز چنین می‌باشند

 

دانلود برنامه پیک فایندر – نسخه اندروید

 

وبسایت بام ایران را به دوستانتان معرفی کنید
www.5610m.com

دوپینگ در کوهنوردی ایران و جهان


نویسنده و مترجم: مسعود فرح بخش

⁠کوهنورد نامدار جهان دنیس اروبکو در صفحه شخصی خود نسبت به اتفاقات اخیر کوهنوردی در زمستان k2 و حضور کپسول‌های اکسیژن در این کوه واکنش جالبی نشان داد:

⁣”استفاده از اکسیژن یک دوپینگ پرقدرت است، من از برخورد نوعی رابطه جامعه با دوپینگ بسیار ناراحتم. در صورت استفاده ورزشکاران بوکس، اسکی، دوچرخه، دو و… از دوپینگ جامعه از آنها ابراز انزجار می‌کند و ورزشکاران را تحقیر اما در کوهنوردی افرادی تازه‌کار که از دوپینگ استفاده می‌کنند از دید جامعه قهرمان می‌شوند، من از این جابجایی واژه‌ها تعجب می‌کنم.

بنابراین در کوهنوردی مدرن، من به کوهنوردانی که از اکسیژن استفاده می‌کنند-در صورتیکه صعودشان را دستاورد ورزشی قلمداد کنند- احترام نمی‌گذارم. در اولین اکسپدیشن‌های حماسی از ۱۰۰ سال تا ۴۰ سال قبل اکسیژن گزینه مهمی بود و من هیچ مخالفتی با آن ندارم، اما زمان تغییر می‌کند. ما تجربه بیشتری در علم آموزش، آمادگی روانی و پیش بینی شرایط داریم. دنبال کردن و حمایت از ورزشکاران واقعی که بدون دوپینگ ورزش می‌کنند و صعودهایی سطح بالا انجام می‌دهند بسیار مهم است”

 

لازم به ذکر است که اروبکو هیچ گاه در صعودهایش از اکسیژن استفاده نکرده است و دو تلاش زمستانی بر روی k2 انجام داده است که صعود او تا ارتفاع ۷۸۰۰ متری کوه k2 در زمستان بالاترین ارتفاعی است که تاکنون کسی در زمستان این کوه به آن رسیده است

اما دوپینگ در کوهنوردی حرفه‌ای ایران چگونه است؟

کوه‌های ایران آنقدر مرتفع نیستند که نیازی به استفاده از اکسیژن داشته باشند اما مدل ایرانیزه شده دوپینگ در کوهنوردی ایران را می‌توان به بارگذاری، ثابت گذاری و دپوی لوازم و تجهیزات در فصول دیگر و صعود در فصلی دیگر(زمستان) اشاره کرد. مدلی که در کوهنوردی روز دنیا انجام نمی‌شود. جدای از بار فنی صعودها و توان بدنی صعودها (که حقیقتا بعضی انرژی بسیار زیادی می‌طلبند) اما این نیز نوعی دوپینگ است. صعود شاخص(اگر قرار به دستاورد ورزشی باشد) باید بدون بارگذاری و ثابت گذاری و دپوی هر وسیله‌ای مربوط به آن صعود از قبل باشد و هرچه نیاز است باید در حین همان برنامه تهیه شود و جز این اگر باشد نوعی دوپینگ یا تقلب است.

این سبک صعودهای ما فقط تحمیل زباله به محیط کوهستان است و در تقریبا اکثر موارد هیچ موقع زباله از کوه خارج نمیشود و فقط اگر لوازم قیمتی که از قبل در کوه گذاشته شده است در فصول دیگر خارج می‌شود

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

مرگ در کوهستان مقدس نیست؛ تراژدی است


نویسنده: مسعود فرح بخش

چرا فرهنگ “صعود به هر قیمتی” و “مردن در کوهستان” در کوهنوردی ما وارونه تعریف شده است؟ شاید یکی از دلایلش عجز و ناتوانی در انجام صعودهای شاخص و انجام صعودهایی با کیفیت جهانی و در سطح کوهنوردان تراز اول دنیا باشد. سطح کوهنوردی ما به دلایل گوناگون به هیچ عنوان قابل مقایسه با کوهنوردی روز جهان نیست و از همین جهت شاید مردن در کوهستان را یک رستگاری بدانیم تا یک تراژدی و نخواهیم فرصت صعود به هر قیمت ممکن به یک قله نه چندان مرتفع و نه چندان مهم و نه چندان دشوار را در شرایط بد آب و هوایی از دست بدهیم تا شاید سری در سرهای کوهنوردی در بیاوریم اما غافل از اینکه با مرگ و حادثه خود فقط هزینه های اضافی را به جامعه تحمیل می کنیم. هزینه های جستجو و امداد و هزینه به جامعه که کوهنوردی ورزش پر خطری است و فشار مضاعف به سایر کوهنوردان به ویژه جوان‌ترها و تازه‌کارها از پیامد ندانم کاری و حوادث ما در کوهستان است. فراموش نکنیم که حادثه جزئی از کوهنوردی نیست به شرطی که ما با درک درست پا به محیط کوهستان بگذاریم

شاید در همین راستا باشد که حتی در برنامه های تلوزیونی و به طور خاص برنامه کوهگشت شبکه ورزش در صدا و سیما، به رشد این فرهنگ غلط کوهنوردی که هر طور شده باید صعود کرد؛ کمک می کنیم و در حالی که بسیاری از بزرگان و گمنامان عرصه کوهنوردی در جای جای ایران و جهان مشغول انجام کوهنوردی هستند و کسی نامی از ایشان نمی برد از کسی دعوت می کنیم که نمونه کامل ترویج انواع بدرفتاری ها و فرهنگ‌های غلط کوهنوردی است؛ از صعود به هر شکل ممکن به کوه برای ثبت رکوردی بی ارزش تا دعوت به لشگرکشی همگانی به کوهستان برای نمایش و مطرح کردن خود

آری این درد فرهنگی کوهنوردی ما است و بسیاری در حال رواج این بی فرهنگی هستند بدون توجه به پیامدهای ناگوار این موضوع

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

توصیه هایی برای شروع کوهنوردی


نویسنده: مسعود فرح بخش

کوهنوردی فعالیتی ورزشی – تفریحی است که در کل دنیا بسیار محبوب است. در این فعالیت شما با تکیه بر دو پای خود می توانید از دود و ازدحام شهر خارج شوید و از مناظر طبیعی لذت ببرید. کشور ایران نیز به دلیل داشتن رشته کوه های مختلف در سرتاسر مرزهای خود داری پتانسیل بسیار بالایی برای پرداختن به این فعالیت مفرح است. کوهنوردی فعالیتی است که تقریبا هرکسی با هر سطح توانایی می تواند انجام دهد، اگر علاقه به کوهنوردی دارید و هنوز آن را شروع نکرده اید و یا اگر در ابتدای راه هستید و یا دوستانی دارید که علاقمند به شروع کوهنوردی هستند، متن زیر می تواند برای داشتن یک برنامه کوهنوردی ایمن متناسب با شرایط شما کمک کننده باشد.

در ابتدا و برای شروع کوهنوردی باید سه سوال کلی را از خود بپرسید، پاسخ به این سه سوال به داشتن یک روز به یادماندنی در کوهستان کمک می کند

 

  1. با کی برم؟ (پیدا کردن شریک کوهنوردی)
  2. کجا برم؟ (پیدا کردن مسیر کوهنوردی)
  3. با چی برم؟ (تهیه وسایل کوهنوردی)

با کی برم؟

پیدا کردن شریک کوهنوردی(شخص یا گروه) شاید در ابتدا سخت به نظر برسد اما چندان سخت نیست. چندین راه برای پیدا کردن شریک کوهنوردی شما وجود دارد، اگر در اطرافتان کسی را می شناسید که کوهنوردی می کند از او بخواهید در ابتدا کار همراه شما باشد و یا شخص/گروه مناسب را به شما معرفی کند. اکثر کوهنوردان از انتقال تجربیات خود به دیگران خشنود می شوند پس در سوال پرسیدن خجالت نکشید.

اگر در بین اطرافیان خود کسی را نمی شناسید از شبکه های اجتماعی کمک بگیرید، به راحتی می توانید افراد کوهنورد را در این شبکه ها پیدا کنید و از آنها بخواهید شخص، گروه یا باشگاه کوهنوردی مناسب شما را معرفی کنند.

اگر این کار نیز نتیجه بخش نبود با جستجوی ساده در اینترنت، گروه ها و باشگاه های کوهنوردی شهر خود را پیدا کنید و با آنها تماس بگیرید. اکثر شهرها و شهرستان های ایران هیات کوهنوردی دارند که می توانید با جستجو در اینترنت آدرس و شماره آنها را پیدا کنید.

فراموش نکنید که کوهنوردی ذاتا ورزشی انفرادی نیست، اگرچه هستند افرادی که به شکل انفرادی کوهنوردی می کنند اما این کار به افراد تازه کار توصیه نمی شود. اگر تازه کار هستید از یکی از روش های بالا شریک کوهنوردی پیدا کنید و با او/آنها وارد کوهستان شوید اما بنابه هر دلیلی اگر تصمیم به کوهنوردی انفرادی گرفته اید این نکات را رعایت کنید:

  • شخصی را در جریان ریز برنامه خود قرار دهید(مسیر کوهنوردی، زمان شروع، اتمام و…)
  • مسیرهای کوتاه را انتخاب کنید
  • مسیرهای عمومی و پر تردد را انتخاب کنید
  • روزهای تعطیل و کمی شلوغ تر را انتخاب کنید
  • کارت شناسایی معتبر به همراه شماره یکی از بستگان درجه یک را جایی در دسترس درون وسایلتان بگذارید
  • اگر سابقه بیماری خاصی دارید نیز به شکل یادداشتی درون وسایل شخصی خود بگذارید

کجا برم؟

بعد از پیدا کردن شریک کوهنوردی نوبت به انتخاب مسیر کوهنوردی است، اما چگونه یک مسیر کوهنوردی متناسب با سطح توانایی خود انتخاب کنید؟

در کشور ما کتابچه های راهنما برای مسیرهای معروف کوهنوردی وجود ندارد، اگر خارج از ایران هستید به ویژه مثلا برای کوهنوردی در آلپ این کتابچه های راهنما را تهیه کنید و اطلاعات مربوط به مسیرهای مختلف را مطالعه کنید.

در اینترنت جستجو کنید و از وبسایت ها و وبلاگ های مختلف اطلاعات جمع آوری کنید. اطلاعات بسیاری از مسیرهای کوهنوردی نیز در قالب “گزارش برنامه” توسط افراد و یا گروه هایی که قبلا این مسیرها را طی کرده اند در اینترنت موجود است.

از افرادی که آنها را می شناسید و تجربه بیشتری دارند بخواهید که به شما چند مسیر را پیشنهاد دهند.

از مردم محلی اطلاعات بگیرید.

 

در نهایت بعد از جستجو، پرس وجو و تحقیق شما یک مسیر کوهنوردی را انتخاب می کنید. بعد از انتخاب یک مسیر باید نکات زیر را لحاظ کنید:

چقدر زمان در اختیار دارید؟ آیا کل روز در اختیار خودتان است یا فقط چند ساعت از روز زمان دارید؟

سطح آمادگی جسمانی شما چقدر است؟ با خودتان صادق باشید، چند ساعت در روز می توانید کوهنوردی کنید؟ آیا هدف شما از انتخاب مسیر به چالش کشیدن خودتان و توانایی هایتان است و یا فقط قصد لذت از مناظر طبیعی را دارید؟ اگر آمادگی بدنی کافی ندارید دلسرد نشوید، با تمرین و تکرار هر بدنی قوی تر و آماده تر می شود و  این آمادگی بدنی با ورزش های جانبی به راحتی قابل افزایش است.

در چه فصلی هستیم؟ این نکته بسیار مهم است چرا که کوهنوردی در زمستان با کوهنوردی در تابستان بسیار متفاوت است. بسیاری از مسیرهایی که در تابستان قابلیت تردد دارند، به دلایل مختلف در زمستان غیر قابل تردد هستند مثلا یک مسیر در تابستان خشک و قابل عبور است اما همان مسیر در زمستان خطر جدی ریزش بهمن دارد. از افراد آگاه قبل از حضور در مسیر در این مورد پرس و جو کنید.

چگونه به ابتدای مسیر برسیم و چگونه از انتهای مسیر بازگردیم؟ توجه کنید که ابتدا و انتهای برخی مسیرها ممکن است متفاوت باشد پس قبل از عزیمت این نکته را در نظر بگیرید و برای حمل و نقل خود برنامه ریزی کنید.

مسیری که انتخاب کرده ایم چقدر طول می کشد؟ از طریق اینترنت اطلاعات مسیر شامل مسافتی که باید طی کنید و ارتفاع مبدا و مقصد را پیدا کنید و از طریق فرمول زیر به شکل تخمینی زمان مورد نیاز برای کوهنوردی را محاسبه کنید(این یک روش تخمینی است و ممکن است در واقعیت باتوجه به شرایط بدنی، محیطی و… متفاوت باشد)

  • میانگین سرعت کوهنوردی(پیاده روی) در طبیعت ۴ کیلومتر بر ساعت است، با این سرعت و دانستن مسافتِ مسیر، زمان مورد نیاز را محاسبه کنید
  • بعد از محاسبه زمان مورد نیاز، ارتفاع مبدا و مقصد را اندازه بگیرید. به ازای هر ۳۰۰ متر افزایش ارتفاع ۳۰ دقیقه به زمان فوق اضافه کنید و زمان را مجدد محاسبه کنید
  • حال زمان تخمینی کوهنوردی را دارید، به ازای هر یک ساعت، ۱۵ دقیقه برای توقف جهت استراحت، عکاسی و… به زمان فوق اضافه کنید این زمان تخمینی کوهنوردی شما است
  • حال ۷۰% از زمان فوق را به این زمان اضافه کنید چرا که شما مسیری که طی کرده اید را باید برگردید
  • اگر کوله پشتی سنگین را حمل می کنید به زمان فوق ۲۰% دیگر نیز اضافه کنید

 

مثال: مسافت کوهنوردی برای رسیدن به قله توچال تهران از میدان سربند تا قله حدود ۱۰ کیلومتر است. ارتفاع میدان سربند حدود ۱۷۰۰ متر و ارتفاع قله حدود ۴۰۰۰ متر است(۲۳۰۰ متر اختلاف ارتفاع)

  • مسافت ۱۰ کیلومتری در حالت میانگین به ۲ ساعت و ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد
  • ۲۳۰۰ متر افزایش ارتفاع در حالت میانگین به ۳ ساعت و ۵۰ دقیقه زمان نیاز دارد
  • جمع دو زمان فوق ۶ ساعت و ۲۰ دقیقه است
  • حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه(۱۵ دقیقه به ازای هر یک ساعت) زمان برای توقف نیاز است
  • در نتیجه در حالت میانگین صعود به قله توچال(با کوله پشتی سبک) حدود ۷ ساعت و ۵۰ دقیقه زمان نیاز دارد یعنی اگر در ساعت ۵ صبح کوهنوردی را شروع کنیم حدود ساعت ۱۳ بر روی قله خواهیم بود، حال ۷۰% زمان فوق را نیز محاسبه کنید که باید صرف بازگشت از کوه شود(البته در مورد توچال در برخی موارد امکان بازگشت با تله کابین وجود دارد)

(توجه کنید این تخمین زمان برای شرایط غیر زمستانی و در هوای عادی می باشد و در شرایط سخت محیطی این فرمول کاربرد ندارد)

با چی برم؟

در ابتدای کار شما نیاز به تجهیزات زیاد و گران قیمت ندارید اما جهت آسایش و رفاه خود و ایمنی در کوهنوردی تعدادی وسایل به همراه چند نکته مورد نیاز است

  • یکی از مهمترین چیزهایی که باید یاد بگیرید دانستن فن مسیریابی است، راه هایی زیادی در این زمینه وجود دارد و دوره ها و کلاس های مختلفی موجود است، لوازمی از قبیل gps دستی، قطب نما و تلفن همراه نیز به شما کمک می کنند به شرط اینکه دانش استفاده از آنها را یاد بگیرید.
  • لوازم محافظت از پوست و آفتاب یعنی کرم ضدآفتاب و کلاه آفتابی را همواره همراه داشته باشید
  • عینک آفتابی مناسب را همیشه همراه داشته باشید
  • حتی اگر کوهنوردی شما قرار است چند ساعت به طول بکشد وسیله روشنایی مانند چراغ قوه و یا چراغ پیشانی را با خود داشته باشد چرا که به هر دلیلی ممکن است برنامه شما به درازا بکشد
  • درون کوله پشتی خود وسایل ساده ای مانند نخ و سوزن، بند کفش اضافی، چسب و لوازمی جهت تعمیرات وسایل خود همراه داشته باشید
  • بدون شک مهمترین وسیله یک کوهنورد، کفش است. اگر مسیری که انتخاب کرده اید دارای موانع متعدد، سنگلاخ و پستی و بلندی است از کفش ساقدار استفاده کنید، اگر مسیر بیشتر هموار است می توانید از کفش های بدون ساق نیز استفاده کنید. کفش های کوهنوردی باید ضدآب باشند و از طرفی دارای خاصیت تنفسی باشند یعنی آب از بیرون وارد کفش نمی شود و هوا از درون می تواند از کفش خارج شود.
  • انتخاب پوشاک مناسب تا حد خیلی زیادی به فصلی که کوهنوردی می کنید بستگی دارد اما به این نکته توجه کنید که پوشاک نخی در کوهنوردی کاربرد ندارند چرا که اینها سریع خیس می شوند و دیر خشک می شوند. جنس بر پایه پلی استر برای لباس هایی که مستقیم با پوست شما در تماس است(شورت، سینه بند، جوراب، شلوار و پیراهن لایه اول چسبان) انتخاب بهتری است. این پوشاک پلی استری بعد از عرق کردن و خیس شدن خیلی زود خشک می شوند. شورت هایی که انتخاب می کنید(مردانه و زنانه) از جنس پلی استر ورزشی باشد و لگ دار(پاچه  دار)
  • همواره یک لایه ضدآب مانند پانچو در وسایلتان داشته باشید چرا که همیشه ممکن است در کوهستان هوا تغییر کنید. اگر از قبل می دانید در منطقه بارندگی است، یک دست لباس کامل شامل پیراهن، شلوار و جوراب اضافی در وسایلتان داشته باشید.
  • در فصول سرد نیز پوشاک بیشتری باید داشته باشید از جمله کلاه و دستکش گرم و همینطور کاپشن پر که عایق حرارتی برای حفظ گرمای بدنتان است
  • در طول مسیر کوهنوردی شما احتیاج به یک کوله پشتی دارید تا لوازمتان را درون آن بگذارید. برای یک کوهنوردی روزانه کوله پشتی با حجم ۱۵ لیتر تا ۲۰ لیتر کفایت می کند(این حجم برای گذاشتن آب و تنقلات و… کافی است). همین کوهنوردی اگر در فصل زمستان باشد شما احتیاج به یک کوله پشتی تا حجم ۳۰ لیتر دارید. برای سفر چند روزه نیز شما نیاز به یک کوله پشتی در حجم بین ۴۰ لیتر تا ۶۰ لیتر دارید و با توجه به سفرهای خاص کوله هایی با حجم بیش از ۶۰ لیتر نیز کاربرد دارند
  • غذا و آب نیز یکی از مهمترین لوازمی است که باید همراهتان باشد. شما در طول مسیر کوهنوردی نمی توانید پیتزای آماده تهیه کنید و امکان خوردن کله پاچه نیز نیست! پس از قبل باید برای غذای خود برنامه ریزی کنید. به طور میانگین در حین کوهنوردی متوسط بین ۲۰۰ کالری تا ۳۰۰ کالری نیاز است، آب نیز برای هر ساعت نیم لیتر مورد نیاز است. البته میزان آب با توجه به شرایط بدن و فصل متفاوت است. این طبیعی است که در هوای گرم و شرجی آب بیشتری مصرف می شود اما به طور کل اگر مصرف آب شما بالا است دقت کنید که در برخی مسیرها چشمه وجود دارد و امکان تهیه آب در چشمه ها وجود دارد. همینطور داشتن یک فیلتر تصفیه آب همراه، به تهیه آب سالم شما بسیار کمک خواهد کرد.
  • برای غذا شما باید از خوراکی های مقوی و کم حجم استفاده کنید، میوه های خشک و مغزها انتخاب خوبی هستند. لاغرترین افراد در بدنشان ذخیره لازم از چربی را دارند اما ذخیره قند در بدن محدود است. تغذیه شما مبتنی بر مواد قندی باشد و سپس موارد پروتئینی. دقت کنید که خوردن غذاهای چرب سبب می شود که خون رسانی از عضلات، جهت هضم غذا به معده برود و احساس سنگینی در پاها و عضلات رخ می دهد پس تا حد امکان از مصرف غذاهای چرب در کوهنوردی خودداری کنید
  • کیف کمک های اولیه وسیله ای نیست که در هر روز از کوهنوردی از آن استفاده کنید اما در زمان لزوم به اهمیت و حیاتی بودن آن پی می برید. همیشه کیف کمک های اولیه را همراهتان داشته باشید و فنون مربوط به کمک های اولیه را یاد بگیرید
  • دستشویی کردن در فضای باز برای یک عده کابوس است اما نگران نباشید، بعد از مدتی این کار برایتان عادی می شود. برای دستشویی کردن حداقل ۶۰ متر دورتر از منابع آب مثل رودخانه، چشمه و… بروید. برای مدوفوع کردن زمین را به عمق حدود ۲۰ سانتیمتر و عرض حدود ۱۵ سانتیمتر بکنید(چاله گربه) و درون این چاله مدوفوع کنید و دستمال کاغذی را نیز بعد از استفاده در چاله بگذارید و آن را پر کنید

  • خانم ها زمانی که پریود هستند نیز با رعایت مواردی در صورتیکه از لحاظ جسمی این توانایی را در خود می بینند می توانند کوهنوردی کنند. مقالات زیادی وجود دارد که کوهنوردی معمولی و فعالیت ورزشی در فضای باز به کاهش دردهای ناشی از پریود بودن کمک می کند. دقت کنید که بسیاری از ورزشکاران استفاده از کاپ های قاعدگی چندبار مصرف را در کوهنوردی ترجیح می دهند. برای این منظور مقاله کوهنوردی در دوران پریودی را بخوانید(کلیک کنید)
  • دیگران را به ریز جزئیات از محلی که قصد کوهنوردی در آن دارید مطلع کنید و هرگز در لحظه آخر مسیری را که از قبل برای آن برنامه ریزی کرده اید را عوض نکنید
  • در داخل کشور در مواقع ضروری و نیاز به امداد با تلفن سه رقمی ۱۱۲ مربوط به هلال احمر تماس بگیرید.
  • به دیگران احترام بگذارید، با صدای بلند به موسیقی گوش ندهید و حریم شخصی دیگران را حفظ کنید
  • در طبیعت از هندزفری استفاده نکنید و همواره به گوش باشید تا اگر خطری شما را تهدید کرد بتوانید در فرصت مناسب بهترین تصمیم را بگیرید
  • ردی از خود بر جای نگذارید، تمام زباله تولیدی را از کوه خارج کنید، تا حد امکان آتش روشن نکنید، از مسیرهای پاکوب تردد کنید و چیزی را بعنوان یادگاری از طبیعت بر ندارید. در این باره بیشتر بخوانید(کلیک کنید)
  • فدراسیون کوهنوردی ایران دوره ای تحت عنوان کارآموزی کوهپیمایی برگزار می کند، این دوره توسط باشگاه های کوهنوردی در سرتاسر ایران توسط مدرسین تدریس می شود. گذراندن این دوره سه روزه می تواند بسیار مفید باشد

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

به ماجراجویی ادامه بده؛ کوهنوردی در دوران پریود


نویسنده: مسعود فرح بخش

پریود و عادت ماهانه می تواند باعث شود که بسیاری از زنان در روزهایی در ماه قید کوهنوردی و طبیعت گردی ورزشی را بزنند، حتی زنان ماجراجو نیز گاهی از این تجربه فرار می کنند. در نوشتار آینده چند توصیه و نکته در این مورد خواهم نوشت. امیدوارم با از بین رفتن تابوی این واژه و اتفاق و بالا رفتن فرهنگ عمومی در جامعه کوهنوردی و در کل جامعه زنان کوهنورد و طبیعت گرد ورزشکار نیز بتوانند در آینده تجارب خود را در اختیار علاقمندان بگذارند.

KeepExploring#      به کاوش ادامه بده…

کوهنوردی و طبیعت گردی حین پریود بودن بسیار متفاوت از کار روزانه حین پریود بودن است و از این جهت باید نکاتی در این مورد همواره رعایت شود. قبل از همه باید بدانید بسیاری مقالات پزشکی وجود دارد که تائید می کند پیاده روی در طبیعت و تمرین ورزشی در حین پریود بودن به کاهش درد و گرفتگی عضلات کمک می کند

۱- یک افسانه وجود دارد و آن اینکه بوی خون شما می تواند حیوانات وحشی را به خود جذب کند، چنین چیزی صحت ندارد. به طور کل حیوانات وحشی از جمعیت انسانی گریزان هستند و این مورد حتی در هنگام پریود بودن نیز صدق می کند پس جای نگرانی نیست.

۲- بسیاری مقالات وجود دارد که در حین کوهنوردی استفاده از تامپون بر نوار بهداشتی ارجحیت دارد، تامپون ها بر خلاف شهر، در حین کوهنوردی و طبیعت گردی ورزشی راحت تر از نوار بهداشتی هستند و از طرفی نوار بهداشتی در طولانی مدت با سایشی که ایجاد می کند می تواند حس بدی را به شما منتقل کند و باعث التهاب پوستی شود. برخی دیگر از ورزشکاران نیز استفاده از کاپ های قاعدگی چندبار مصرف را در این مدت توصیه می کنند.

۳- همواره دستمال مرطوب را در وسایل خود همراه داشته باشید تا با آن خود را پاک کنید. دستمال مرطوب گزینه چندان دوستدار محیط زیست نیست اما در این مورد بهترین گزینه برای استفاده است، پس آن را هیچ وقت از کوله پشتی خود جدا نکنید.

۴- واکنش هر بدن به قرص های مسکن درد متفاوت است، ممکن است هر فردی با یک مسکن درد راحت تر باشد بنابراین داروی مسکنی را که همیشه مصرف می کنید را همواره درون کیف کمک های اولیه خودتان داشته باشید تا در هنگام درد آن را مصرف کنید.

۵- فراموش نکنید که در طبیعت هیچ ردی از خود بر جای نگذارید، نواربهداشتی و تامپون را هرگز در طبیعت رها نکنید. برای حمل آن بهترین گزینه گذاشتن آنها در پلاستیک است، سپس پلاستیک را در یک زیپ کیپ پلاستیکی قرار دهید. از قبل اطراف زیپ کیپ را با چسب پهن آلومینیومی یا چسب پهن رنگی بپوشانید یا می تواندی یک فویل آلمینیومی نازک را در ابعاد زیپ کیپ آماده کرده و درون آن قرار دهید تا هم محتوای زیپ کیپ را از دیگران دور نگه دارید و هم برای خودتان آزار دهنده نباشد. می توانید درون زیپ کیپ یک عدد چای کیسه ای یا چند عدد قهوه بگذارید تا بوی نامطبوع هم ایجاد نکند.

۶- همیشه این نکته را پیش بینی کنید که ممکن است در حین کوهنوردی و طبیعت گردی ورزشی پریود شوید بنابراین همواره تمهیدات لازم را در نظر بگیرید، فعالیت ورزشی سنگین همواره می تواند این سیکل را دچار تغییر کند. در روزهایی که خونریزی زیاد دارید قید استفاده از شلوارهای زیبا با رنگ روشن خودتان را بزنید تا احیانا حس اعتماد به نفستان را از دست ندهید و از شلوار مشکی رنگتان استفاده کنید.

۷- تاکنون اثبات نشده است که پریود شدن بر هم هوایی در ارتفاعات تاثیر بگذارد بنابراین نگران این موضوع نیز نباشید اما دقت کنید که کمبود آهن می تواند سیکل هم هوایی را مختل کند، بنابراین قبل از حضور در ارتفاعات برای هم هوایی بهتر از مکمل های آهن استفاده کنید.

خطاب به مردان کوهنورد و طبیعت گرد نیز باید گفت لطفا به دیگران احترام بگذارید، همه ما جدا از جنسیت، باور، تحصیلات و… انسان هستیم. اختلالت هورمونی ناشی از پریود شدن نیز فقط مختص به زنان نیست و در مردان نیز اتفاق می افتد(سندروم IMS). بنابراین مسخره کردن این اتفاق فقط سطح پایین فرهنگ را نشان می دهد. این طبیعت وجود انسان است.

“استفاده از این نوشته فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

کوهنوردی و طبیعت گردی در دوران بعد از کرونا


نویسنده: مسعود فرح بخش

ویروس کرونا به یکباره آمد و جهان را تحت تاثیر خود قرار داد، کرونا هست و این مهم ترین حقیقتی است که باید آن را قبول کنیم، چیزی که مشخص است بحران این بیماری گاهی کم و گاهی زیاد می شود اما تا زمان کشف و توزیع جهانی واکسن ریشه کن نخواهد شد و این بدان معنی است که ما مجبور به سازگاری با شرایط موجود و تغییر سبک سفرهای خود در کوهنوردی و طبیعت گردی هستیم.

اما بعد از بحران کرونا چه تغییراتی در سبک کوهنوردی و طبیعت گردی انجام دهیم تا خطر ابتلا به این ویروس کمتر شود؟ در مرحله اول باید قبول کنیم که طرح فاصله گذاری اجتماعی تا زمان ریشه کن شدن این ویروس باید ادامه پیدا کند، از این جهت باید تا اطلاع بعدی از عکس های گروهی و تجعمات گروهی بدون رعایت فاصله اجتماعی خودداری کنیم. ذات کوهنوردی یک ورزش گروهی است و رفتن به کوهستان به شکل انفرادی و یا حتی دو نفره خود خطرات مشخصی دارد که چندان نمی توان توصیه کرد، این نکته را باید توجه کرد که جمعیت آماری زیادی از افراد اهل کوهنوردی و طبیعت گردی هستند و دلیل حوادث زیاد درون کوه های ایران همین مورد است پس توصیه به کوهنوردی انفرادی یا دو نفره نیز خود می تواند سبب بیشتر شدن آمار حوادث درون کوهستان شود.

نکته بعدی مسئولیت پذیری اجتماعی ما به عنوان یک کوهنورد و طبیعت گرد باید بیش از قبل شود. برای مثال اگر علائم آنفولانزا یا سرما خوردگی داریم در برنامه ها شرکت نکنیم و بهداشت فردی و محیطی را بیش از قبل رعایت کنیم و در تمام طول یک برنامه شخصا از مواد ضدعفونی کننده خودمان استفاده کنیم. در تعاریف سنتی از کوهنوردی اینگونه گفته شده است در کوهنوردی یک سیب بین اعضای گروه تقسیم می شود اما تا اطلاع بعدی و تا ریشه کن شدن این بیماری دیگر چنین چیزی ممکن نیست. ظروف آشپزی، لوازم پخت و پز و سایر لوازم شخصی و مواد غذایی خود را از سایرین جدا کنیم.

از دیگر مواردی که انجام آن می تواند بسیار حیاتی باشد در کمپ ها به شکل انفرادی از چادر استفاده کنیم و تا حد امکان از حضور در اماکن کوچک و سربسته مانند پناهگاه ها و جانپناه ها خودداری کنیم.

اگر یک جامعه روستایی یا محلی نسبت به ورود گردشگر به یک نقطه خاص حساسیت دارد اصرار نکنیم. در طول این بحران باید زباله های خود را بیش از قبل مدیریت کنیم و هرگز نه تنها در کوهستان که آنها را در روستاها نیز جا نگذاریم.

بیمارستان ها و مراکز درمانی یکی از مناطق پرخطر می باشند، توجه داشته باشیم که رفتن به بیمارستان ها شانس ابتلا به ویروس کرونا را بیشتر می کند بنابراین در طول این مدت باید از انجام فعالیت های پر خطر و با ریسک بالا که امکان آسیب دیدگی و مراجعه ما به بیمارستان را بیشتر می کند، خودداری کنیم.

یکی از موارد مهم دیگر، خودداری از رفتن به مناطقی است که جز مقاصد اصلی گردشگری هستند و طبیعتا دارای ازدحام و شلوغی می باشند، در این اماکن حتی اگر بخواهیم و اراده کافی داشته باشیم، رعایت پروتکل های بهداشتی به دلیل ازدحام و شلوغی دشوار است.

رعایت تمامی موارد بالا جز با داشتن مسئولیت پذیری شخصی و اجتماعی در برابر خود، دیگران و جامعه ممکن نخواهد بود، کرونا هست پس ما باید تغییر کنیم و باید از خودمان شروع کنیم

(قصد این نوشته این نیست که دیگران را ترغیب به سفر کردن در دوران اوج شیوع ویروس کرونا کند بلکه هدف عنوان کردن تغییرات ضروری برای سفر بعد از فروکش کردن بحران است)

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

روش مسئولانه روشن کردن آتش در طبیعت


نویسنده: مسعود فرح بخش

آتش سوزی یکی از رخدادهای رایج در اکوسیستم جنگلی است. در این مکان­ ها چوب و گیاه به حد کافی موجود است و آتش به راحتی بزرگ و غیرقابل کنترل می ­شود. آتش سوزی ­های گسترده به دو دلیل طبیعی(صاعقه) و غیرطبیعی(توسط عوامل انسانی) به وقوع می ­پیوندد. آتش چه به شکل کوچک و کنترل شده و چه به شکل بزرگ و غیر قابل کنترل باعث تخریب ­های جبران ناپذیر به محیط زیست می ­شود. شاید برای همه جمع شدن دور آتش لذت بخش باشد اما وقتی بدانیم که این آتش در حال حاضر بیش از آنکه زندگی بخش باشد از بین برنده زندگی است شاید در این کارمان تجدید نظر کنیم. آتش به شکل گسترده و بزرگ در عرض چند روز و چند ساعت به طور کل یک اکوسیستم را نابود می کند، تنوع زیستی را به مرز انقراض می کشاند و صدمات غیر قابل بازگشتی وارد می­ کند، اما این حریق­های گسترده در بیش از ۹۹% مواقع از آتش ­های کوچک و کنترل شده ما ایجاد می­ شود. اما همین آتش کوچک جز این که پتانسیل تبدیل به یک فاجعه زیست محیطی را دارد دیگر چه معایبی برای محیط زیست دارد؟

آتش باعث تغییر در خصوصیات شیمیایی خاک می ­شود. همه خاک ­ها دارای یک سطح پوششی از مواد آلی درون خود هستند که برای پایداری یک اکوسیستم بسیار حائز اهمیت است. این لایه ذخیره­گاه عناصر غذایی برای همه موجودات است. یک آتش با دمای ۴۵۰ درجه به مدت ۲ ساعت یا به دمای ۵۰۰ درجه به مدت فقط نیم ساعت می­ تواند تا ۹۰% این لایه پوشیده از مواد آلی را از بین ببرد. آتش با سوزاندن لاشبرگ­ ها، خشک دارها(درختان خشک شده)، کنده های درخت و سایر مواد کف جنکل باعث پر شدن خلل فرج داخل خاک می ­شود و میزان نفوذ پذیری خاک در مقابل روان آب­های سطحی تا درصد زیادی کاهش پیدا می­کند. از طرفی درون خاک تعداد زیادی از جانداران شامل میکرو ارگانیسم­ ها و بی مهرگان زندگی می­ کنند که وجودشان برای پایداری اکوسیستم، تجزیه عناصر روی خاک و در نتیجه حاصلخیزی خاک ضروری است. در واقع این موجودات یک شبکه پیچیده  غذایی را تشکیل می ­دهند که فرایند تجزیه مواد روی خاک به مواد معدنی که غذای خاک است را انجام می دهند. در نقطه ای که آتش افروخته می­شود تمامی این جانداران از بین می­روند

در نتیجه افروختن آتش لذتی است که توام با تخریب بی قید و شرط محیط زیست است. آتش افروختن در کشورهای پیشرفته در عرصه­های طبیعی فقط با اخذ مجوز و در نقاط از قبل مشخص شده قابل انجام است اما در کشور ما در هر نقطه و در هر لحظه و در هر شرایطی آتش روشن می­شود. بیاییم در رفتارمان با محیط زیست تجدید نظر کنیم، باور کنیم یک زمین بیشتر نداریم.

می توان با استفاده از انواع سرشعله های همراه و انواع سوخت های مناسب نیاز به برپایی آتش را کم کنیم

می توان با استفاده از پوشاک استاندارد روز کوهنوردی و طبیعت گردی نیاز به گرمای آتش نباشد

 

اما در صورتیکه لزوم به برپایی آتش بود با رعایت کردن چند نکته زیر می توانیم هم آتش را مدیریت کنیم و هم از اثرات مخرب آن بکاهیم

هرگز در پای سنگ های بزرگ، صخره ها، دیواره ها و در دهانه غارها آتش روشن نکنیم. دوده سیاه رنگ حاصل از آتش تا سالها در این نقاط باقی می ماند

از حلقه های آتشی که قبل تر ایجاد شده استفاده کنیم و حلقه آتش جدیدی اضافه نکنیم

 

قانون ۴ D برای روشن کردن آتش مسئولانه در طبیعت به کار ببرید

 از چوب های خشک و “مرده” روی زمین استفاده کنید  –Dead

 فقط از چوب هایی که “پایین” روی زمین افتاده استفاده کنید –Down

 فقط از چوب هایی که “دور” از محل کمپ است استفاده کنید –Distant

 فقط از چوب های “نازک” نهایتا اندازه ساعد دستتان استفاده کنید –Dinky

“استفاده از این مطلب فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

سگ ها؛ دوست یا دشمن


نویسنده: مسعود فرح بخش

در این مطلب به این موضوع پرداخته می شود که چگونه سگ ها، این موجودات دوست داشتنی و این یار دیرین ما انسان ها می توانند از دوست ما به دشمن ما تبدیل شوند و چگونه می توانند برای حیات وحش و جانوران دیگر تهدید جدی باشند

سگ زیرگونه ای اهلی شده از گرگ است. سگ نخستین حیوانی است که به دست انسان اهلی شد، اگرچه توافقی در مورد تاریخ دقیق اهلی شدن سگ وجود ندارد اما شواهدی دقیق از وجود سگ های اهلی در حدود ۱۵۰۰۰ سال قبل وجود دارد. به احتمال فراوان چندهزار سال قبل تر از این نیز سگ ها به گروه های انسانی پیوسته بودند و در ابتدا از سگ ها به عنوان نگهبان و شکارچی در برابر سایر حیوانات و مزاحمین استفاده می شد. در طی نسل ها رابطه نزدیکی میان انسان و سگ شکل گرفت، انس و الفت میان انسان و سگ حاصل رابطه ای به بلندای بیش از پانزده هزار سال است و نظیر این رابطه بین انسان و هیچ جاندار دیگری وجود ندارد. با گذشت قرن ها و سال ها بشر با نسل کِشی از سگ، این جاندار اهلی شده را دچار تغییرات زیادی کرد و برای سگ “نژاد” های گوناگونی را پدید آورد. نژاد یک مفهوم انسانی است و در طبیعت چیزی به اسم نژاد بین حیوانات وحشی وجود ندارد. برای مثال بعد از اهلی شدن سگ ها به احتمال فراوان اولین سگ هایی که حکم حیوان خانگی پیدا کردند مربوط به ۱۲۰۰۰ سال پیش می شوند، اینها احتمالا سگ هایی آرام تر بودند که حاصل جفت گیری بین سگ های آرام و بی سر و صدا بودند. به همین طریق بشر با توجه به نیاز خود از طریق جفت گیری بین سگ هایی که یک خصوصیت بارز دارند نسل این حیوان را دچار تغییرات زیادی کردند به طوری که اکنون صدها نژاد مختلف از سگ در دنیا وجود دارد که همگی حاصل دستکاری ژنتیکی انسان در طی هزاران سال هستند. برخی سگ ها نگهبان هستند، برخی مخصوص کمک به انسان ها، برخی شامه خیلی قوی دارند، برخی کوچک و نمایشی برخی بزرگ و تهاجمی برای شکار، برخی مخصوص آب و هوای خیلی گرم و برخی مخصوص آب و هوای خیلی سرد. در حال حاضر هیچ سگی به شکل طبیعی در دنیا وجود ندارد که حاصل دستکاری ژنتیکی و نسل کشی بشر نباشد. به همین دلیل سگ ها جاندار می باشند اما جز حیات وحش حساب نمی شوند، حتی سگ های وحشی که هیچ صاحبی ندارند نیز جز حیات وحش نمی باشند. در ادامه متن به این موضوع پرداخته می شود. این نکته را باید اضافه کرد که دو گونه به نام سگ وحشی آسیایی و سگ وحشی آفریقایی وجود دارند که فقط به لحاظ اسمی نام سگ را یدک می کشند. این دو گونه که هر دو اکنون در خطر انقراض قرار دارند جز حیات وحش محسوب می شوند و به لحاظ ژنتیکی به سگ های اهلی ارتباطی ندارند.

اما سگ ها، این حیوانات دوست داشتنی و باوفا و این یار دیرینه انسان ها چگونه می توانند به تهدید تبدیل شوند؟ درک درست از این سوال بدون دور ریختن تفکرات سنتی که از سگ داریم امکان پذیر نیست. عموم ما بعد از شنیدن نام سگ، آن موجودات خانگی دوست داشتنی که آرام و باوقار در کنار انسان می باشند را تصور می کنیم اما آن سگ هایی که باعث تهدید می شوند و یا می توانند تهدید باشند، سگ های دیگری هستند که عموم مردم آنها را نمی بینند

سگ ها را می توان به سه دسته سگ های دارای صاحب، سگ های ولگرد یا Stray Dog و سگ های دوباره وحشی شده یا Feral Dog تقسیم کرد. سگ های ولگرد نیز به دو دسته تقسیم می شوند، سگ هایی که در حاشیه شهرها و روستاها هستند، این سگ ها صاحب ندارند اما به دفعات با انسان برخورد دارند و دسته دوم سگ های ولگرد دور از شهرها و روستاها در دل طبیعت و زیستگاه طبیعی حیوانات است که عموما به ندرت با انسان برخورد دارند و اینها کم کم می توانند دوباره کاملا وحشی شودند و به اصطلاح به  Feral Dog تبدیل شوند. سگ های ولگرد عموما درون بافت کاملا شهری دیده نمی شوند و جمعیت اصلی آنها در حاشیه شهرها و روستا ها دیده می شود یعنی جایی که محل زندگی عموما مردمانی از قشر ضعیف اقتصادی در جامعه است. یکی از مواردی که این سگ ها می توانند به تهدید تبدیل شوند، افزایش بی رویه جمعیت همین سگ های ولگرد در حاشیه شهرها است. عده ای از دوست داران سگ ها که البته تعدادشان کم هم نیست و عموما از قشر متوسط تا مرفه شهرنشین می باشند همواره با رفتن به حاشیه شهرها با غذادهی به سگ ها باعث افزایش جمعیت این جاندارن می شوند، البته که ژست غذادهی به سگ ها در فضای مجازی بسیار محبوب است ، البته افرادی هم هستند که خالصانه و عاشقانه به سگ ها کمک می کنند و غذا می دهند در هر صورت چه عاشق این کار باشیم و چه برای ژست در صفحات مجازی این کار را انجام دهیم باعث افزایش خطر تهدیدی از سوی سگ ها می شویم. افزایش زاد و ولد و افزایش جمعیت سگ ها در حاشیه شهرها باعث افزایش تعداد حملات سگ ها به انسان ها می شود. بله همان سگ های آرام و دوست داشتنی در کنار انسان ها  که رد حاشیه شهرها به وفور دیده می شود همواره آرام و غیرتهاجمی نیستند. تقریبا تمام حملات سگ ها نیز در حاشیه شهر و روستاها گزارش می شود. سید جلال بطحائی رییس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری های واگیر معاونت بهداشتی استان همدان تعداد حملات ثبت شده از حیوانات به انسان در ۱۰ ماهه اول سال ۹۷ فقط در استان همدان را ۶۵۰۰ مورد اعلام کرد. این میزان در مدت مشابه برای سال ۹۵ تعداد ۵۶۰۰ حمله گزارش شده است. ۷۰ درصد این آمار ناشی از حمله و گاز گرفتی سگ ها است و ۳۰ درصد بقیه حاصل حمله گربه ها است که گربه نیز مانند سگ حیوانی است که متعلق به طبیعت نیست و فقط باید در محیط انسانی و زیر نظر و تحت حمایت انسان باشد. این آمار تکان دهنده است. در این آمار مرگ سالیانه ۱۰ انسان توسط سگ ها نیز وجود دارد جالب است بدانید برخلاف باور عمومی که در مورد خرس، پلنگ، یوزپلنگ، گرگ و حتی کفتار وجود دارد، در کشورمان هیچ انسانی توسط این موجودات کشته نمی شود. انسان در رژیم غذایی هیچ کدام از این موجودات وجود ندارد و در بیش از ۹۰ درصد مواجهه ما با این حیوانات آنها از انسان فرار می کنند. اما سگ ها هیچ ترسی از انسان ندارند. تکان دهنده تر اینکه تهدید جدی تری نیز از جانب سگ های ولگرد وجود دارد و آن حمله سگ ها به حیات وحش و شکار حیواناتی است که برخی از آنها در خطر جدی انقراض قرار دارند. حتی بسیاری از سگ ها که با انسان رفتاری دوستانه دارند در صورت مشابه سایر حیوانات اغلب رفتاری به شدت تهاجمی دارند و می توانند به هر حیوانی حتی بسیار بزرگتر از خود آسیب بزنند چرا که تقریبا همیشه سگ ها به شکل دسته ای زندگی می کنند و دسته سگ با هم می تواند هر حیوانی را از پای در بیاورد. سگ حیوانی گوشت خوار است و برای بقای خود نیاز به گوشت دارد. این تعداد سگ چگونه می توانند گوشت مورد نیاز خود را تامین کنند؟ پاسخ مشخص است آنها سایر حیوانات را “شکار” می کنند، برخی از این حیوانات در لبه ی تیغ انقراض قرار دارند.

شاید سوال مطرح شود که شکار موجودات توسط سگ ها چه اشکالی دارد؟ مگر کسی به شکار یک میش توسط پلنگ اعتراض می کند؟ برای پاسخ به این سوال ابتدا باید چند تعریف را مرور کرد.

موجودات زنده یا ارگانیسم ها دارای چند خصوصیت هستند که از موجودات غیر زنده تفکیک می شوند. این ویژگی ها ۱- رشد ۲- تنفس ۳- تولید مثل ۴-ترمیم ۵-پاسخ به محرک ها است. به علم طبقه بندی موجودات زنده آرایه شناسی یا تاکسونومی گفته می شودبنابراین هرچیزی در اطراف ما است به دو دسته کلی موجود زنده و جسم بی جان تقسیم می شود. موجودات زنده یا جانداران به چند بخش زیر تقسیم می شوند ۱- جانوران که شامل ما و همه حیوانات اطراف ما است ۲- گیاهان ۳- قارچ ها ۵-باکتری ها ۶- تک سلولی ها ۷- یوکاریت ها

جانوران یا حیوانات به طور کلی به دو رده مهره داران و بی مهره گان تقسیم می شوند. مهره داران به پنج راسته پستانداران، خزندگان، دوزیستان، پرندگان و آبزیان تقسیم می شوند. در کشور ایران تاکنون تعداد۲۲ گونه دوزیست، ۱۹۴گونه پستاندار، ۱۸۰ گونه آبزی، ۲۴۳ گونه خزنده و ۵۴۸ گونه پرنده ثبت شده است. البته این آمار همواره امکان تغییر دارد. این گونه ها همگی جز “حیات وحش” حساب می شوند.

اما تعریف حیات وحش یا Wildlife چیست؟ به همه جانوران(حتی گیاهان) که به صورت وحشی و طبیعی بدون دخالت یا کمک انسان بر روی کره زمین زندگی کرده و آب خوراک خود را تامین می کنند

همانطور که در ابتدای متن اشاره شده، سگ حیوانی اهلی شده است و جز حیات وحش حساب نمی شود. اهلی کردن یا Domestication فرایندی است که در آن گروهی از جانوران یا گیاهان به زندگی زیرنظر یا تخت حمایت انسان خو می گیرند

همانطور که گفته شد سگ اولین جانور اهلی شده در حدود بیش از ۱۵ هزار سال قبل است. برخی از جانوران اهلی دیگر و زمان تقریبی اهلی شدن آن ها

گوسفند حدود ۱۱۰۰۰ سال قبل

بز حدود ۱۰۰۰۰ سال قبل

خوک حدود ۹۰۰۰ سال قبل

گربه حدود ۷۵۰۰ سال قبل

خر حدود ۵۰۰۰ سال قبل

شتر حدود ۴۰۰۰ سال قبل

برخی از این حیوانات اهلی به عنوان همدم انسان در خانه نگهداری می شوند که به آنها حیوان خانگی یا Pet گفته می شود.

پس با توجه تعاریف بالا از جانوران می توان گفت که همه حیوانات اهلی شده، همه حیوانات خانگی و همه حیوانات درون باغ وحش جز حیات وحش حساب نمی شوند و در همه جای دنیا محافظت از حیات وحش به محافظت از سایر گونه ها اولویت دارد.

عموم حیوانات اهلی و خانگی قادر به زندگی به شکل طبیعی در کنار حیات وحش نمی باشند. در مورد سگ ها نیز همه نژادها قادر به زندگی در طبیعت نیستند اما عده ای از جانوران و عده ای از سگ ها می توانند در طبیعت زندگی کنند که در نتیجه ورود این جانداران در دنیای وحش می تواند باعث برهم خوردن تعادل اکوسیستم شود. سگ موجودی گوشت خوار است و دشمن طبیعی ندارد یعنی تقریبا هیچ حیوان دیگری قادر به شکار او نیست(فقط پلنگ قادر به شکار سگ های پیر و آنهایی که انفرادی زندگی می کنند است) به همین طریق جمعیت آن در طبیعت به سرعت افزایش پیدا می کند و به یکباره به راس هرم غذایی وارد می شوند و با شکار کردن حیوانات گوشت خوار دیگر یا با شکار طعمه حیوانات دیگر موجب آسیب جدی به حیات وحش می شود. نکته دیگر اینکه حتی شاید سگ حیوانی را شکار نکند اما چون موجودی قلمرو طلب است اجازه نزدیک شده موجودات دیگر در یک زیستگاه را نمی دهد و با این کار بسیاری از حیوانات حیات وحش را از زیستگاه طبیعی فراری می دهد. اما باز هم تهدیدهای سگ ها برای حیات وحش به اینجا ختم نمی شود، سگ ها باعث انتقال بیماری های مشترک و بعضا غیرقابل درمان به سایر جاندران می شوند. اما تهدید سگ ها برای حیات وحش بازهم به همین ها محدود نمی شود، سگ ها آبشخورهای مناسب برای حیات وحش را قرق می کنند و اجازه نزدیکی سایر جانداران به حیات وحش را نمی دهند، این کار می تواند باعث ترک زیستگاه یک حیوان شود که در نتیجه اگر بخت با حیوان یار نباشد که در اغلب اوقات نیز به دلیل تخریب و محدود بودن زیستگاه جانوران توسط انسان اینگونه است، جانورد با وارد شدن به محیط های انسانی به دلایل مختلف از تصادفات جاده ای، شکار تا گیرافتادن در تله های انسانی از بین می رود. شاید سوالی مطرح شود که مگر چه تعداد سگ خارج از شهرها درون زیستگاه طبیعی جانوران وجود دارد و اینکه سگ های ولگرد در حاشیه شهرها چه ارتباطی به آن سگ های وحشی دور از شهرها دارند. در جواب سوال اول باید گفت آمار دقیقی از تعداد سگ های دوباره وحشی شده – Feral Dog – و دور از محیط انسانی وجود ندارد اما تعداد آنها به طور قطع “قابل توجه” است. در مورد سگ های ولگرد – Stray Dog – در حاشیه شهر نیز باید گفت اینها به مرور به قصد پیدا کردن غذا از شهر و روستا فاصله می گیرند و وارد طبیعت می شوند، آنجا زادآوری می کنند و تعدادشان در نقاط دور از شهر و روستاها کم کم افزایش پیدا می کند.

در ادامه چند مثال مطرح می شود

همه ما یوزپلنگ آسیایی را می شناسیم، زیرگونه ای به شدت در خطر انقراض که در کل دنیا فقط در کشور ما زندگی می کند. اگرچه دلایل کاهش جمعیت یوزپلنگ ها بسیار گوناگون است اما در حال حاضر با افزایش جمعیت سگ ها و وجود زیستگاه مشترک بین سگ و یوز، سگ ها از دشمن های اصلی یوز ایرانی حساب می شوند. تخمین زده می شود که در کشور حدود ۵۰ یوز ایرانی وجود داشته باشد و از بین رفتن یک یوز توسط سگ یعنی از بین رفتن ۲% از جمعیت این حیوان در کل کره زمین که آماری تکان دهنده است. در حدود ده سال گذشته حداقل سه مورد مرگ یوزپلنگ توسط سگ ها گزارش شده است، اکنون سه یوزپلنگ در اسارت نگهداری می شوند که هرگز بازگرداندن آنها به طبیعت وجود ندارد. دو یوز از این سه یوز توسط سگ ها از طبیعت حذف شده اند. به طور قطع با توجه به گستردگی زیستگاه موارد دیگری از کشتار یوز توسط سگ بوده که هرگز ثبت و مشاهده نشده است. بر خلاف باور عمومی سگ ها به راحتی می توانند یک یوز را شکار کنند. در سال ۱۳۹۶ سگ ها به یک توله یوز ۶ ماهه در میاندشت جاجرم استان سمنان حمله می کنند. یوز از ترس سگ ها به بالای درخت پناه می برد و پیرزنی که شاهد ماجرا بود بعد از تماس با محیط بانان ساعت ها در زیر درخت می نشیند تا در نهایت یوز نجات پیدا می کند. یوزها حیواناتی آرام هستند و به هیچ عنوان نه به گله و نه به انسان حمله نمی کند.

یوزپلنگ ماده ای که در سال 91 توسط سگ های گله کشته شد

یوزپلنگ ماده ای که در سال ۹۱ توسط سگ های گله کشته شد

 

پلنگ ایرانی یکی از ۹ زیرگونه پلنگ است که در ایران، افغانستان، عراق، ترکمنستان زندگی می کند. پلنگ ایرانی یکی دیگر از گونه های تحت حمایت در کشور می باشند، وضعیت حفاظتی پلنگ کمی بهتر از یوزپلنگ است اما اوهم در خطر انقراض است. تهدیدی که سگ ها برای پلنگ دارند کمی متفاوت تر از یوزپلنگ است. پلنگ ها زمانی که به حاشیه روستاها نزدیک می شوند چون غذای طبیعی آنها مانند قوچ و میش، کل و بز و گراز کمتر یافت می شود به سگ ها حمله می کنند و از سگ تغذیه می کنند. مطالعاتی بر روی برزو، پلنگ ایرانی که در پارک ملی تندوره در مرز ایران و پاکستان زنده گیره و ردیاب ماهواره ای بر روی او نصب شده بود نشان می دهد از زمانی که پلنگ منطقه حفاظت شده داخل پارک ملی را ترک کرد حداقل ۱۲ سگ را که همگی در حاشیه روستاهای اطراف بودند شکار کرده است و این یک تهدید بسیار جدی برای پلنگ است، چراکه بیماری دیستمپر سگ سانان مستقیما از این طریق می تواند به پلنگ منتقل شود و به سرعت مرگ آنها را رقم بزند. جمعیت پلنگ در کشور حدود ۵۰۰ قلاده تخمین زده می شود. جمعیت این پلنگ ها در نقاط مختلف ایران به شکل پراکنده است و بیماری دیستمپر می تواند تا ۵۵% جمعیت پلنگ هایی که در یک زیستگاه تعدادشان از ۲۵ فرد تجاوز نمی کند را از بین ببرد. تقریبا جمعیت پلنگ در تمامی زیستگاه های ایران کمتر از این میزان است. در سالهای اخیر چندین مورد از ابتلای پلنگ به بیماری دیستمپر گزارش شده است

آهوی ایرانی یکی دیگر از گونه های حمایت شده در کشور است.هر سال تعداد نسبتا قابل توجهی از حمله سگ ها به این گونه که وضعیت حفاظتی “آسیب پذیر” در رده حفاظتی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت(IUCN) دارد گزارش می شود. سگ ها به طور خاص به راحتی می توانند بره ها را شکار کنند.

جِبیر گونه ای دیگر از حیات وحش ایران است، گونه ای با ظاهری تقریبا شبیه به آهو که بر خلاف آهو در زیستگاه های خشک تر و بیابانی تر یافت می شود. سگ ها از دشمنان اصلی جبیر نیز هستند. برای مثال یکی از زیستگاه های جبیر جزیره هرمز است، سگ های ولگرد جزیره یکی از عوامل اصلی کاهش چشمگیر جمعیت جبیرها در جزیره هرمز هستند

کل و بز نیز یکی دیگر از گونه های حیات وحش ایران می باشند که در نواحی کوهستانی و صخره ای جایی که تقریبا هیچ حیوانی جز پلنگ امکان شکار کردن آنها را ندارد زندگی می کنند. تا سالیان قبل فقط پلنگ شکارچی طبیعی این جانداران بود اما اکنون گزارشات متعددی از حمله سگ ها به کل و بزها منتشر شده است و حتی فیلم هایی نیز از حمله سگ به کل وبز موجود است.

لاک پشت پوزه عقابی از خزندگان در خطر انقراض ایران است که اواخر هر سال برای تخم ریزی به سواحل جنوبی کشور می آید. تخم لاک پشت ها یکی از غذاهای سگ های ولگرد است

به جز این حیوانات سگ ها به شغال، کفتار، روباه، راسو، رودک و تقریبا هر جنبنده دیگری حمله می کنند. سگ ها زمانی که مانند اجداد خود گرگ ها یک دسته تشکیل می دهند توانایی شکار هر حیوانی را دارند. از تهدیدات دیگر سگ تلفیق آنها درون دسته گرگ ها است. با این کار نژادی به وجود می آید به نام گرگاس، گونه ای که مانند سگ ها از انسان نمی ترسد و مانند گرگ ها قدرتمند است. البته بنا به یک باور غلط عده ای فقط خطر حمله سگ به انسان را از جانب همین گرگاس ها می دانند اما تقریبا هر سگ ولگردی درون طبیعت می تواند برای انسان خطرآفرین باشد. ورود سگ ها درون دسته گرگ ها می تواند باعث ناخالصی در ژن گرگ ها شود. البته در سالیان اخیر جمعیت گرگ ها در کشور به شدت کم شده است. جالب است بدانید گرگ حیوانی است به شدت انسان گریز، هیچ آمار موثقی از حمله گرگ به انسان در کشور وجود ندارد و همه حملاتی که به گرگ نسبت داده می شود معمولا یا کار سگ است یا گرگ-سگ(گرگاس)


در کنار همه مطالبی که گفته شد به بحث بیماری های مشترک بین انسان  وحیوان نیز باید اشاره کرد، هر سگ رها در خیابان و طبیعت که تحت نظر دامپزشک نیست به شکل بالقوه می تواند ناقل بیماری هایی باشد که برخی از آن ها مهلک و مرگبار هستند. با یک جستجوی ساده در اینترنت می توان به لیست بلندبالای این بیماری های مشترک رسید.

حال با تهدید سگ ها برای انسان و حیات وحش آشنا شدیم، اگر تعصب نداشته باشیم تهدید سگ ها برای انسان و حیات وحش را قبول می کنیم.  اما راهکار چیست؟

عده ای می گویند باید همه سگ های ولگرد را کشت! عده ای نیز می گویند سگ مانند همه حیوانات حق حیات دارد و باید مثل گذشته و حتی بیشتراز قبل از او حمایت کرد، این همان افراط و تفریط است نه گزینه اول چاره کار است و نه گزینه دوم دردی را علاج می کند، باید با سک تعامل رسید. مرگ یک سگ برای دوست داران سگ ها دردناک است اما به همان میزان مرگ یک پلنگ، یوزپلنگ یا جنبنده ای دیگر توسط سگ ها برای علاقمندان به حیات وحش ناراحت نیز کننده است

عده ای می گویند باید همه سگ ها را عقیم کرد، این راهکاری آرمانی است اما عملی نه

در این بین همواره بحث هایی که اغلب نیز خارج از ادب است بین فعالین حقوق حیوانات(سگ ها) و کارشناسان حیات وحش در می گیرد، دو طرف حرف هم را قبول نمی کنند و در نهایت مباحث هیچ خروجی کاربردی که هم برای سگ مفید باشد و هم برای حیات وحش را ندارد. نکته مهم در این بحث این است که ابتدا باید تعصبات را کنار گذاشت و دنبال راهی عقلانی رفت و نه راهی احساسی. عده می گوینده همه سگ ها از حاشیه شهرها جمع آوری شود و به طبیعت منتقل شوند، این راهی بس غیرکارشناسانه است که خوشبختانه قرار به عملی شدن هم ندارد

یکی از کارهای مثبتی که می توان انجام داد حمایت از پناهگاه های سگ ها است. دوستداران سگ ها اغلب هزینه های زیادی برای غذادهی به سگ ها می کنند اما از پناهگاه ها حمایتی نمی کنند. همانطور که گفته شده دوست داران سگ ها و افرادی که به سگ ها غذادهی می کنند از قشر متوسط به بالای جامعه هستند و محل زندگی آنها در حاشیه شهرها نیست اما این کار آنها باعث افزایش تعداد سگ ها در حاشیه شهرها می شود که قطعا برای ساکنین آن مناطق معضلاتی دارد که فقط یک مورد حمله سگ ها بود که در متن اشاره شد. یکی از کارهای عملی کمک به پناهگاه های حیوانات است نه غذادهی گسترده به سگ ها

از آنجا که مدیریت حاشیه شهرها نیز با شهرداری ها است، این نهاد دولتی نیز همواره در تلاش است تا جمعیت سگ ها را مهار کنند و این کار نیز از طریق کشتن سگ ها صورت می گیرد. این همان بحثی است که همواره اعتراضات زیادی را به همراه دارد. جدای از اینکه در برخی مواقع برخی از سگ ها را به روشی بی رحمانه و وحشیانه زجرکش می کنند که این کار تخلف و غیرانسانی است، اما در بسیاری موارد که عمدتا رسانه ای هم نمی شود سگ های ولگرد جمع آوری می شوند و از طریق تزریق دارو به مرگ آرام یا به اصطلاح مرگ ترحم آمیز کشته می شوند. از سال ۱۳۹۲ کشتن سگ ها با شلیک مستقیم توسط شهرداری ها ممنوع شده است و فقط باید آنها را جمع آوری کرد و سپس در مراکز مربوطه زیر نظر کارشناسان سازمان محیط زیست با مرگی بدون درد آنها را معدوم کرد. رحمت الله حافظی رئیس کمیسون سلامت شورای شهر تهران عنوان کرده است سالانه ۹ هزار سگ ولگرد در تهران زنده گیری می شوند یعنی ماهانه ۷۵۰ و روزانه ۲۵ سگ، فراموش نکنیم که سگ ها از قابلیت تولید مثل بالایی برخوردار هستند و این ۹۰۰۰ هزار سگ قابلیت این را دارند که درطی یک سال جمعیتشان حتی تا ۳ برابر افزایش پیدا کند، تازه این تعدادی است که فقط از سوی شهرداری و فقط در استان تهران جمع آوری می شود و تعداد بسیار بیشتری آزادانه در شهر تهران و سایر شهرها در حال تردد هستند.

قبل از اینکه بحث را ادامه دهم شاید بپرسید معضل سگ ها که مربوط به ایران نیست، سایر کشورها چگونه این مشکل را مدیریت کرده اند؟ جالب است بدانید در کشور هلند هیچ سگ ولگردی وجود ندارد، افرادی که سگ خود را در خیابان و طبیعت رها کنند جریمه سنگین می شوند، سگ ها با هزینه دولت عقیم می شوند. دولت هلند برای افرادی که در منازلشان سگ های خاص و اصیل نگهداری کنند مالیات زیادی در نظر گرفت و به طور کل با مجموع این قوانین سبب شد که مردم تشویق شوند بسیاری از سگ های خیابانی را نگهداری کنند و اکنون هلند تنها کشور بدون سگ ولگرد در جهان است.

در ۹ ایالت آمریکا هم اکنون نیز سگ های ولگرد را بعد از جمع آوری در اتاق گاز می کشند، این روش مرگی دردناک برای حیوان رقم می زند و سالهاست با اعتراض فعالین حقوق حیوانات مواجه هستند. استرالیا مشکل دیگری دارد و آن معضل گربه های ولگرد است. دولت استرالیا برنامه ریزی کرده تا پایان سال ۲۰۲۰ تعداد دو میلیون گربه ولگرد را معدوم کند. تهدیدهای گربه ها نیز تا حد زیادی شبیه به سگ ها است. همانطور که مشاهده می کنید تقریبا در همه جای دنیا دولت ها و مردم در حال تلاش برای کنترل جمعیت سگ ها و گربه ها هستند اما روش های کار با توجه به نوع کشور، وضع معیشتی مردم، میزان جدی بودن تهدید ها، فرهنگ مردم کشور و امکانات درون کشور متفاوت است

اما برگردیم به ایران و سوال مهم اینکه چرا سگ ها به جای معدوم شدن, عقیم نمی شوند

در شهر تهران هزینه عقیم کردن یک سگ(در سال ۹۸) حدود ۴۰۰ هزار تومان است این یعنی شهرداری برای معدوم کردن همان ۹۰۰۰ سگ باید ۳،۶ میلیارد تومان هزینه کند و این فقط هزینه عقیم سازی است. سگ ها بعد از عقیم سازی همچنان زنده هستند در طبیعت رها هستند و تمام تهدیدهایی که اشاره شد تا زمان مرگشان همچنان وجود دارد. اگر قرار به نگهداری از این تعداد سگ در یک سرپناه باشد نیز عملا غیر ممکن است چراکه نه چنین فضایی وجود دارد و نه نیروی انسانی و بودجه ای لازم برای نگهداری این تعداد سگ. این نکته را فراموش نکنیم که ۹۰۰۰ سگ در سال دوم به ۱۸۰۰۰ سگ و در سال سوم به ۲۷۰۰۰ هزار سگ تبدیل می شوند و به همین شکل جمعیت سگ ها رشد می کند و تمام این آمارها فقط مربوط به شهر تهران است

اما یک نکته بسیار مهمی که خیلی از افراد به آن توجه نمی کنند این است که این آمارها فقط مربوط به سگ های ولگرد در حاشیه شهر ها و روستاها است. بسیاری از سگ های وحشی ولگرد در زیستگاه های طبیعی حیات وحش در حال زندگی هستند که عملا زنده گیری آنها به دلیل خوی تهاجمی داشتن، وسعت زیستگاه و صعب العبور بودن مناطق عملا امکان ندارد. بنابراین در این نقاط نه عقیم کردن ممکن است و نه زنده گیری و نه نگهداری درون سرپناه، حتی اگر زنده گیری صورت گیرد و عقیم سازی انجام شود برای اینکه عقیم سازی موثر باشد باید حداقل ۷۵% جمعیت یک کلونی عقیم سازی شوند. بنابراین در زون های حساس محیط زیست و زیستگاه های مهم حیات وحش کشور هیچ راهی عملی جز کشتن سگ ها وجود ندارد و این روشی است که از سالهای بسیار دور انجام می شده و در آینده هم برای حفاظت از حیات وحش کشور باید انجام شود. در برخی مناطق محیط بانان حق تیر دارند که سگ ها را از بین ببرند. البته یکی از موثرترین راه ها مجبور کردن گله داران و جامعه محلی به عقیم کردن سگ هایشان است تا اگر وارد زیستگاه هم شدند توانایی تولیدمثل نداشته باشند. قطعا برای این کار باید دولت به روستاییان کمک کند اما به طور کل همین روش موثر نیز جمعیت سگ هایی که اکنون درون زیستگاه های طبیعی کشور وجود دارند را از بین نمی برد.

در یک پژوهش که بر روی روش های حفاظت از یوزهای آفریقایی انجام شد یکی از موثرترین راه های حفاظتی از این گونه که جمعیتش حدود ۷۰۰۰ فرد تخمین زده می شود، مدیریت گله داری با روش های نوین و استفاده از سگ هایی با نژاد خاص که همواره در کنار انسان هستند تاکید شده است. کارشناسان از گله داران آفریقایی درخواست کرده اند که از سگ های نژاد آناتولی استفاده کنند، این سگهای نگهبان همواره در کنار انسان می مانند و از طرفی یوزپلنگ تمایلی به نزدیک شدن به این سگ ها را ندارد. بدین شکل می توان گله داران ایرانی را به استفاده از سگ هایی ترغیب کرد که در کنار گله و انسان بمانند و خوی تهاجمی کمتری به حیوانات دیگر داشته باشند. البته که این کار نیاز به حمایت، آموزش و اختصاص بودجه زیادی دارد که عملا سازمان های درگیر مانند سازمان حفاظت از محیط زیست با بودجه محدود نه توان مالی پرداختن به این پروژه حفاظتی را دارد، نه نیروی انسانی و نه عزمی برای حفاظت

اما از سگ های ولگرد درون زیستگاه های جانوری برگردیم به سگ های ولگرد در حاشیه شهرها و روستاها، اینکه بگوییم تعدادی از این سگها به ندرت از حاشیه شهرها دورتر می شوند و وارد زیستگاه های طبیعی حیات وحش می شوند بی راه نگفته ایم بنابراین هرکاری که به افزایش جمعیت این سگ ها منجر شود ظلم است به حیات وحش کم رمق ایرانو هر سگ ولگردی در حاشیه شهر و روستا پتانسیل این را دارد که از شهر فاصله بگیرد و وارد مناطق طبیعی شود.

یکی از راهکارهای موثر برای کنترل جمعیت سگ ها که در بسیاری از کشورها از جمله کانادا انجام می شود این است که سگ های ولگرد شناسایی و زنده گیری می شود. بعد از بررسی های پزشکی اولیه عکس سگ را بر روی وبسایتی مشخص می گذارند و یک ماه فرصت می دهند تا کسی سرپرستی سگ را برعهده گیرد. اگر شخصی پیدا شد سگ را عقیم می کنند، شناسنامه صادر می کنند و از فرد تعهد می گیردند که تا آخر عمر سگ باید از او نگهداری کند. اگر کسی پیدا نشد بعد از یک ماه با تزریق دارو خواب ابدی را برای سگ فراهم می کنند. با این روش طرفدران سگ ها دیگر نمی توانند به کشتن سگ ها اعتراض کنند و از طرفی جمعیت سگ ها کنترل می شود، عده ای که نیاز و علاقه دارند نیز به رایگان سگ دریافت می کنند و تا آخر عمر سگ از او نگهداری می کنند. مالیات دهندگان کانادایی هم نمی توانند اعتراض کنند که پول آنها به جای هزینه های عمرانی خرج سگ ها می شود و از طرفی نگهداری سگ ها برای یک ماه نیاز به محیط بزرگی ندارد(مقایسه کنید اگر همه سگ های ولگرد تهران در یک پناهگاه نگهداری شوند)

اما در آخر به یکی از موثر ترین راه ها در کنترل  جمعیت سگ ها باید اشاره کرد. جمعیت گونه های جانوری در طبیعت در رابطه مستقیم با منابع غذایی است، هرگاه منابع غذایی برای یک گونه افزایش پیدا کند جمعیت آن گونه زیاد می شود و هرگاه منابع غذایی کم شود جمعیت گونه نیز کم خواهد شد. یکی از دلایلی که جمعیت عموم جانوارن در طبیعت در یک تعادل با اکوسیستم است همین است. جانوران وحشی در برهه ای نرخ رشد جمعیتشان صعودی و در برهه ای دیگر نزولی می شود و در مجموع جمعیت همواره پایدار است. امروزه برآورد می شود جمعیت کل پلنگ های روی کره زمین حدود ۱۲۰۰۰ تا ۱۴۰۰۰ قلاده باشد اما جمعیت سگ های روی زمین چیزی حدود ۹۰۰ میلیون برآورد می شود که از این تعداد حدود سه چهارم سگ ولگرد(Stray Dog) یا سگ دوباره وحشی شده(Feral Dog) هستند. در واقع سگ ها نیز دچار یک انفجار جمعیتی شدند و دلیل اصلی آن وفور منابع غذایی در اطرافشان است. این منابع غذایی یا از طریق غذا دهی گسترده توسط عده ای افزایش پیدا می کند و یا از طریق عدم مدیریت در پسماند اتفاق می افتند. بنابراین اگر ما به سگ ها غذا دهیم به آنها لطف نمی کنیم بلکه فقط کمک به افزایش جمعیتشان می کنیم، افزایشی که اگر از حد بگذردر ی و توسط برخی نهادها کشته شوندمی تواند باعث زنده گیری سگ ها توسط برخی نهادها و کشته شدنشان شود اما در یک جمعیت  کنترل شده چنین اتفاقی نخواهد افتاد. بنابراین موثر ترین راه در کنترل جمعیت سگ ها اول غذا ندادن، دوم قبول سرپرستی و سوم عقیم سازی است و تمامی این موارد باهم و در کنار هم فقط می تواند به کنترل جمعیت این موجودات کمک کند. در مورد بحث منابع غذایی، مدیریت پسماند نیز بسیار مهم است، یکی از دلیلی که همواره گفته می شود در طبیعتگردی و کوهنوردی زباله های خود را حتی در روستاها نیز جا نگذارید همین است؛ چرا که مدیریت پسماند در روستاها وجود ندارد و این زباله ها اغلب تبدیل به منابع غذایی سگ ها می شوند.

بنابراین در آخر می توان چنین نتیجه گرفت که باید خارج از تعصبات برخی حقایق را قبول کرد. سگ ها می توانند به تهدیدی جدی برای انسان و حیات وحش تبدیل شوند اما نه الزاما همه سگ ها. سگ موجودی اهلی شده و خانگی است و باید همواره تحت سرپرستی انسان باشد. اگر سگ از انسان فاصله بگیرد می تواند به یک تهدید تبدیل شود. سگ های ولگرد دو دسته اند آنهایی که در حاشیه شهر می باشند تهدید و آنهایی که در خارج از شهر و روستاها می باشند تهدیدی بیشتر هستند. سگ ها دوست ما هستند و ما نیز دوست سگ ها اما اینکه آیا تهدید باشند و یا دشمن تا حد خیلی زیادی به رفتار و تصمیمات خود ما بستگی دارد. عقیم سازی سگ ها عملی کارآمد در کنترل جمعیت سگ ها نیست اما اقدامی لازم است و از طرفی غذادهی به سگ ها کار کنترل جمعیت آنها را بسیار پیچیده تر می کند. بسیاری از کشورها برای کنترل جمعیت برخی از حیواناتی که جمعیتشان به طور فزاینده ای رو به افزایش است اقداماتی نظیر کشتار حیوانات را انجام می دهند. در همین شهر تهران خودمان شهرداری این شهر با موش ها مبارزه می کند و هم جمعیت سگ ها را کنترل می کند اما کسی دلش به حال موش ها نمی سوزد. اعمالی مانند سوزاندن یا تزریق اسید برای کشتار سگ ها وحشیانه است و باید با متخلفین برخورد شود. اگر به هر دلیل نمی توانیم از سگ خود نگهداری کنیم از رها کردن آن در طبیعت و اطراف اجتناب کنیم و اگر هیچ راهی جز رها کردن آن نداریم، او را قبل از رهاکردن عقیم کنیم. با آرزوی روزهایی بهتر برای طبیعت و حیات وحش این سرزمین

 

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”


قانون کلی در مواجهه با حیوانات در طبیعت


نویسنده: مسعود فرح بخش

خیلی از افراد همواره یک سوال کلی در ذهنشان است، اگر در طبیعت یک جانداری را دیدیم چه کار کنیم. یک قانون کلی برای این وجود دارد پس لطفا ادامه مطلب را بخوانید
معمولا از دیدگاه گردشگری جانداران پنج رده اصلی از مهره داران تلقی می شوند. در ایران تا کنون حداقل ۲۴۳ گونه خزنده، حداقل ۲۳ گونه دوزیست، حداقل ۱۸۰ گونه آبزی، حداقل ۵۴۸ گونه پرنده و حداقل ۱۹۴ پستاندار شناسایی شده است. با اینکه جمعیت جانداران در سالهای اخیر بسیار کم شده اما همیشه شانس دیدن آنها در طبیعت وجود دارد.

وقتی در طبیعت یک جانور را دیدیم فراموش نکنیم این ما هستیم که وارد قلمرو او شده ایم پس باید به حقوق این جانور احترام بگذاریم. در اکثر مواقع همه جانداران با دیدن انسان پا به فرار می گذارند اما به هر حال همیشه احتمال وقوع رفتارهای خارج از کنترل وجود دارد. یک قانون کلی برای اینکه هم گردشگران در امنیت باشند  و هم به جاندار احترام گذاشته شود وجود دارد و آن “ترفند انگشت شست” است. اگر در طبیعت با یک جاندار مواجه شدین انگشت شست دست را بالا بگیرید و دست را کامل کشیده و جلوی صورت بگیرید، با یک چشم از پشت انگشت شست جاندار را نگاه کنید. اگر تمام بدن جاندار پشت شست شما پنهان شد آنگاه هم فاصله شما ایمن است و هم به حقوق حیوان احترام گذاشته اید در غیر اینصورت تا رعایت فاصله مناسب عقب رفته و مجدد تست کنید. برای اینکه یک جانور(به خصوص بزرگ جثه) از مسیر خارج شود هنگام کوهنوردی و طبیعت گردی ۱ تا ۵ دقیقه توقف کنید
فراموش نکنید

هرگز به جانداران وحشی غذا ندهید
هرگز آنها را دنبال نکنید
هرگز آنها را در دست نگیرید یا بغل نکنید
هرگز نوزادان جانداران را به هوای تنها بودن از طبیعت خارج نکنید

طبیعت گردی با دانستن و انجام این ترفندهای ساده محیط زیستی چقدر شیرین تر می شود، اینطور نیست؟

 

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

 

رایگان سواری؛ بررسی آسیب های یک سبک سفر


نویسنده: مسعود فرح بخش

آیا با سبک سفر رایگان سواری یا auto stop یا hitchhiking یا thumbing آشنایی دارید و یا آنرا تجربه کرده اید؟ این سبک سفری وارداتی در ایران است که مانند بسیاری از محصولات وارداتی خودش زودتر از فرهنگش وارد کشور شده و در حال ایجاد معضلات بسیاری است که در ادامه به چند مورد اشاره می شود. در این نوع سفر مسافر کنار جاده می ایستد و عموما با تکان دادن انگشت شست به شکل رایگان سوار خودروهای عبوری می شود و بخشی یا کل مسیر مورد نظر خود را می پیماید. در رایگان سواری که در کشور ما عده ای آن را با “مفت خوری” اشتباه گرفته اند خدمات در ازای خدمات است. برای مثال راننده لطف میکند و ما را سوار میکند و ما باید لطف کنیم و در طول مسیر با او صحبت کنیم تا احیانا خوابش نبرد یا حوصله اش سر نرود…
فراموش نکنید که این سبک سفر فقط مخصوص حذف هزینه های حمل و نقل سفر است و نه چیزی بیشتر اما در ایران عده ای با سو استفاده از سادگی، مهمان نوازی و لطف بسیاری از مردم این سبک سفر را به خدمات مفت گرفتن از مردم مقصد اشتباه گرفته اند. این عده افتخار میکنند که با هزینه اندک هفته ها در ایران سفر می کنند! در هیچ نوع سبک سفری مسافر مجاز به گرفتن خدمات مفتی از میزبان نیست به جز زمانی که میزبان از قبل(مانند سایت کوچسرفینگ) آمادگی خود را اعلام کرده باشد نه اینکه او را طوری وادار به خدمات مفت دادن کنیم. این یکی از زشت ترین جنبه هایی است که متاسفانه در ایران بین علاقمندان این سبک سفر در حال افزایش است. این سبک سفر مفت خوری است تا رایگان سواری!
در مقالاتی در سایت های ایرانی که این سبک سفر را آموزش می دهند همگان ترغیب می کنند که برای اینکه هیچهایکر یا رایگان سوار موفقی باشید لباس های عجیب و غریب تن کنید و متمایز باشید در صورتیکه با نگاهی به هیچهایکرهای بین المللی خلاف این موضوع را می بینیم. نیازی به پوشیدن لباس عجیب و غریب نیست چرا که ظاهر یک گردشگر با یک کوله پشتی یا چمدان کاملا مشخص است و این لباس های رنگی و عجیب در داخل کشور گاها و حتی عموما برای جامعه میزبان آزار دهنده هستند. نکته بعدی رایگان سواری گروهی در ایران است که ظاهرا فقط مختص به ایران است.
در آخر رایگان سفری در بسیاری از کشورها قانونمند است مثلا برخی نقاط مشخص برای اینکار وجود دارد، در برخی کشورها این سبک سفر کاملا ممنوع است، رایگان سواری یک روش برای حذف هزینه های حمل و نقل است نه برای حذف هزینه های اسکان، غذا و… . این سبک سفر مزایا و معایب گوناگونی دارد و حتی مخاطرات خاص خود را دارد. رایگان سواری اگر درست انجام شود نه قرار است که روشی ایده آل و خوب باشد و نه روشی سواستفاده گر و بد، بلکه این فقط یک سبک سفر است برای حذف یکی از مهمترین قسمت های هزینه سفر یعنی حمل و نقل.
ما باید قبل از انجام هر کاری فرهنگ آن را یاد بگیریم و به هفته ها گردش دور ایران با مقدار اندکی پول افتخار نکنیم چرا که آن زمان ما رایگان سوار نیستیم بلکه یک سواستفاده گر از روحیه مردم مهمان نواز و ساده خواهیم بود.

 

 

“استفاده از این مطلب فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”