گروه سفرهای پرسیکا
ویژگی اکوکمپ های کوهستانی

ویژگی یک اکوکمپ

نویسنده: مسعود فرح بخش

با توجه به افزایش علم و آگاهی عمومی در جامعه چند سالی است که بحث های حفاظت از محیط زیست نیز در بین عموم مردم مطرح می شود. با گسترش طبیعت گردی یا اکوتوریسم در بین مردم و لزوم ساخت و تجهیز زیر ساخت های گردشگری عبارت توسعه پایدار نیز به ادبیات گردشگری و محیط زیست وارد شده است. عبارت توسعه پایدار اولین بار در دهه ۸۰ میلادی توسط سازمان جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) مطرح شد؛ توسعه پایدار به عبارت ساده یعنی ایجاد یک تعادل بین توسعه و حفظ محیط زیست.
از این رو چند سال بعد ایده ساخت و ایجاد اکوکمپ ها و اکولوژها به عنوان یکی از راه های رسیدن به توسعه پایدار مطرح شد. اکولوژها اقامت گاه های دائمی کاملا سازگار با محیط زیست هستند که در مناطق طبیعی ایجاد می شوند و اکوکمپ ها نمونه مشابه اکولوژها هستند با این تفاوت که در فصل هایی از سال از منطقه جمع آوری می شوند به عنوان مثال اکوکمپ های کویری باید در فصل تابستان جمع آوری شوند و محیط فرصت بازسازی پیدا کند و اکوکمپ های کوهستانی نیز در فصل زمستان
ایده ایجاد اکوکمپ ها و اکولوژها ایده جدیدی نیست اما نحوه مدیریت و نحوه اجرای این پروژه ها بسیار حائز اهمیت است.
اما یک اکوکمپ چیست و چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟
اکوکمپ یک اقامتگاه موقت در مناطق بکر طبیعی است که باید کاملا سازگار با محیط زیست باشد، سازگاری با محیط زیست یک عبارت کیفی و سلیقه ای نیست که هرشخصی با توجه به سلیقه، دانش و آموخته های خود آن را انجام دهد و سپس ادعا کند کاملا سازگار با محیط زیست رفتار کرده است بلکه چهارچوب مشخصی دارد. اکوکمپ ها در دنیا باید تعدادی از استانداردهای بین المللی را دارا باشند برای مثال استاندارد Iso 9000 که یک استاندارد مدیریت کیفیت است، استاندارد Iso 14000 که یک استاندارد مدیریت محیطی است و استاندارد Iso 14001 که یک استاندارد محیط زیستی است. این استانداردها یک چهارچوب فعالیتی مشخص برای یک اکوکمپ ترسیم می کند و عمل به آنها می تواند باعث شود که یک کمپ موقت به یک اکوکمپ سازگار با محیط زیست تبدیل شود. متاسفانه در کشور ما بیشتر گروه ها و ارگان ها زمانی که تصمیم به انجام فعالیت محیط زیستی می گیرند اولین و تنها کاری که انجام می دهند جمع آوری زباله ها است ولی درواقع این اولین، ساده ترین و بدیهی ترین چیزی است که می توان پیاده کرد!
برخی از ویژگی هایی که بر طبق استاندادهای بالا اکوکمپ ها ملزم به رعایت آن هستند عبارتند از:

– طراحی اکوکمپ ها باید به گونه ای باشد که کاملا سازگار با محیط اطراف باشد و کمترین میزان تولید دی اکسید کربن را داشته باشد

– اکوکمپ ها از انرژی های تجدید پذیر استفاده می کنند، انرژی خورشید و انرژی باد از موارد کاملا مناسب برای استفاده هستند، یک اکوکمپ برای تهیه انرژی خود به هیچ وجه از سوخت های نفتی استفاده نمی کند

– اکوکمپ ها به پوشش گیاهی و محیط اطراف آسیبی وارد نمی کنند، عموم اکوکمپ ها دارای مسیرهای گذر مشخص هستند تا کمترین آسیب به خاک و پوشش گیاهی وارد شود

– اکوکمپ ها کاملا منطبق با فضای اطراف هستند و با موادی که همرنگ محیط اطراف هستند برپا می شوند تا کمترین آسیب را به پوشش جانوری اطراف وارد کنند

– اکوکمپ ها بر استفاده از نیروی کار از جوامع محلی تاکید دارند و از این جهت باعث ایجاد اشتغال در جامعه محلی می شوند

– اکوکمپ ها کمترین میزان زباله را باید تولید کنند، ظروف یکبار مصرف در آنها استفاده نمی شود و زباله ها از همان ابتدا تفکیک می شود و سپس وارد چرخه بازیافت می شوند

– اکوکمپ ها از مواد شوینده طبیعی و سازگار با محیط زیست استفاده می کنند، معمولا آب مورد استفاده در اکوکمپ ها بعد از یکبار استفاده مجدد به قصد استفاده های دیگر به چرخه باز می گردد

– اکوکمپ ها از توالت های خشک بهره می برند، فضولات انسانی بعد از هربار دفع توسط خاک اره پوشیده می شوند و مخازن توالت ها بعد از پر شدن از محیط طبیعی خارج می شود و مخازن جدید جایگذاری می شود بنابراین هیچ اکوکمپی فضولات انسانی خود را در طبیعت جا نمی گذارد

و…

بنابراین اگر هر کمپ موقتی این شرایط را دارا بود می تواند نام “اکوکمپ” را یدک بکشد و در غیر این صورت صرفا یک کمپ موقت خواهد بود و نه چیزی بیشتر

عکس بالا: اکوکمپ ماترهورن در سوئیس که سه ماه در سال دایر می شود

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

Outhouse in the desert

هفت توالتی که باید تجربه کنید

نویسنده: مسعود فرح بخش

وقتی شما اهل طبیعت گردی و ماجراجویی باشید استراحت در یک هتل لوکس و با امکانات احتمالا انتخاب شما نیست، معمولا ماجراجوها ترجیح می دهند شب را در نقاط خاصی بگذرانند و در این بین استفاده از توالت می تواند برای اشخاص حائز اهمیت باشد. در سرتاسر دنیا میلیون ها توالت وجود دارد اما فقط تعداد انگشت شماری از این توالت ها برای افراد اهل سفر و ماجراجویی می تواند جذاب باشد و به یک جاذبه تبدیل شود! در زیر ۷ توالت در سرتاسر جهان را معرفی خواهیم که احتمالا تجربه کردن آنها برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند

توالت سگانتینی در آلپ سوئیس

۱- کوه های سوئیس همواره مناظر باشکوه کوهستان را به چشم ما نشان می دهند. نقاش معروف جیوانی سگانتینی فردی بود که در این کوه ها ساعت ها وقت صرف نقاشی از مناظر می کرد. کوه موتاس موراگل آخرین نقطه ای بود که سگانتینی در آن نقاشی کرد و بعدها به افتخارش یک توالت و البته کمی بالاتر یک جانپناه به نامش ساخته شد. این توالت یک نمای خیره کننده از کوه های اطراف را به ما می دهد

از معدود توالت های قطب جنوب

۲- در تمام قاره جنوبگان شاید به اندازه انگشتان دست، توالت موجود نباشد اما این یکی بسیار خاص است، یک توالت در فضای باز در قطب جنوب جایی که میانگین دما در تابستان گرم تر از ۳۰ درجه زیر صفر نمی شود. احتمالا تجربه استفاده از این توالت را هیچ وقت فراموش نخواهید کرد. البته توصیه می کنیم که لباس گرم تری بپوشید

توالت و دوش آبگرم در ن دیکی آتشفشان کرافلا در ایسلند

۳- در کشور ایسلند و در نزدیکی آتشفشان کرافلا یک دوش و یک توالت در کنار هم و در فضای باز قرار دارد. بعد از توالت در این نقطه و در کنار آتشفشان فعال کرافلا شما می تواند از طریق یک دوش با آب گرم طبیعی حمام کنید!

توالت ایستگاه هواشناسی کوه آلتای سیبری یکی از ترسناک ترین توالت های دنیا

۴- در یک ایستگاه هواشناسی در کوه هایی آلتایی سیبری یکی از ترسناک ترین توالت های دنیا قرار دارد، اگر ترس از ارتفاع دارید هرگز این توالت را توصیه نمی کنیم چرا که توالت در لبه یک پرتگاه واقع شده و فقط توسط چند سنگ ثابت شده است. اگر جرات استفاده از این توالت را داشتید حتما برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند.

توالت واقع در کوه های کاسکید واشنگتن آمریکا شاید زیباترین نما برای توالت را دارا باشد

۵- در کوه های کاسکید واشنگتن یکی از زیباترین نماها برای یک توالت در اختیار شماست. با اینکه در این نقطه شما هیچ حریم خصوصی ندارید اما در ۳۶۰ درجه اطرافتان چندین کوه و رود و آبشار و انواع گیاهان را می توانید ببینید. شاید در این توالت بتوانید ساعت ها وقت صرف کنید

۶- توالت توندرا در اطراف روستای اویمیاکون سیبری نیز بسیار خاص است. اویمیاکون سردترین نقطه مسکونی جهان است و این توالت در اطراف روستا به یک جاذبه تبدیل شده است. به علت سرمای زیاد هیچ آبی موجود نیست و به علت یخ زدگی زمین امکان کندن آن وجود ندارد اما قطعا تجربه استفاده از این توالت در سردترین نقطه مسکونی جهان برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند

A

۷- کوهنوردان ماهری که به دومین کوه بلند نیوزلند صعود می کنند می توانند در صورت نیاز از این توالت در لبه پرتگاه استفاده کنند. البته افرادی که به این توالت می رسند احتمالا ترس از ارتفاع ندارند اما باید بدانید که زیر پای آنها چندصد متر پرتگاه است

منبع: redbull.com

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت لام ایران مجاز است”

امیر شاه قدمی، مدل مجسمه معروف میدان دربند

داستان مجسمه دربند؛ از شایعه تا واقعیت

⁠⁣⁣داستان مجسمه کوهنورد در میدان دربند و ابتدای مسیر کوهنوردی قله توچال چیست؟ شایدبارها متن مربوط به داستان مجسمه دربند را خوانده باشید اما یک بار دیگر از اول موضوع را بررسی می کنیم تا شایعات و واقعیات این موضوع از هم جدا شود. متن زیر نوشته ای است که سالهاست در گروه ها کپی می شود:

“حدودا زمستان ۵۰ سال پیش، هواپیمای حامل یک گروه آمریکایی در کوه های شمال تهران سقوط می کند ، ابتدا یک چترباز آلمانی را برای نجات آمریکایی ها م یفرستند اما او هم چترش به صخره ها گیر میکند و آویزان باقی میماند، در آن زمان یکی از کار آمدترین نیروهای ویژه ، استاد چتر ، کایت و کوهنوردی ارتش گروهبان” امیر شاه قدمی ” برای نجات جان این گروه انتخاب می شود، او قهرمانانه تمامی گروه را نجات میدهد و در آن زمان از طرف کِنِدی ریس جمهور وقت آمریکا مدال شجاعت به او اعطا میگردد و توسط شاه ایران هم از او تقدیر بعمل می آید و به پاس این عملیات شجاعانه مجسمه او ساخته و تا کنون حدود ۵۰ سال است که در میدان دربند تهران نصب گردیده”

⁣در ابتدای متن آمده است زمستان ۵۰ سال پیش هواپیمای یک گروه آمریکایی در کوه های شمال تهران سقوط می کند.

هیچ شواهدی مبنی بر سقوط هواپیما در کوه های شمال تهران در هیچ دوره ای وجود ندارد چرا که اگر چنین بود بقایایی از لاشه آن باید پیدا می شد

اما با مراجعه به اسناد تاریخی متوجه می شویم که در ۳۱ ژانویه ۱۹۶۲ (۱۱ بهمن ۱۳۴۰) در غرب ایران و در کوه های زردکوه بختیاری یک هواپیمای نظامی آمریکایی که از خراسان عازم مسجد سلیمان بود سقوط می کند.

با جستجوی نام گروهبان امیر شاه قدمی متوجه می شویم که او نشان شجاعت را از طرف دولت آمریکا دریافت کرده است. در سایت the hall of valor که تمام اطلاعات مربوط به افرادی که انواع نشان های ملی و نظامی از ایالت متحده را دریافت کرده اند در مورد گروهبان امیر شاه قدمی و این اتفاق چنین نوشته شده است:
“تیمی از نظامیان ایران از جمله گروهبان امیر شاه قدمی با علم به شرایط بسیار سخت کوهستان در ارتفاع ۱۲۵۰۰ فوت(حدود ۳۸۰۰متر) جایی که تا ۴۰ متر برف و هوایی بسیار سرد و خشن وجود داشت برای بازگردندان پیکر قربانیان این حادثه تلاش می کنند و در نهایت موفق به نجات دو نظامی آمریکایی می شوند. آنها با هلیکوپتر به محل حادثه اعزام می شوند و این عملیات طاقت فرسا حدود یک هفته طول می کشد”
با توجه به اینکه این در متن صحبتی از چترباز آلمانی نمی شود اما خود امیر شاه قدمی در مصاحبه عنوان کرد چتر بازی از آلمان برای کمک آمد و چترش در صخره ای گیر کرد. اینکه چگونه یک نظامی آلمانی برای نجات نظامیان آمریکایی انتخاب می شود جای سوال دارد و صحت این گفته چندان مشخص نیست.
طبق شنیده ها از نزدیکان سایر افراد حاضر در آن عملیات، نظامیان سقوط کرده که تعدادشان ۸ نفر بود جز چتربازان ارتش آمریکا بوده اند و در هنگام سقوط یکی از آنها با چتر به بیرون می پرد و چترش در صخره ای گیر می کند تا تیم نظامیان ایرانی از راه برسند و او را نجات دهند

به پاسداشت خدمات امیر شاه قدمی و برای نزدیکی هر چه بیشتر ارتش دو کشور نشان شجاعت از طرف ارتش آمریکا حدود یک سال و نیم بعد در تیر ماه ۱۳۴۲ به او اعطا می شود.

مجسمه کوهنورد سربند در توچال

در متن مربوط به مجسمه کوهنورد می خوانیم که به دلیل موفقیت در این عملیات امداد، مجسمه امیر شاه قدمی در میدان سربند تهران نصب شد در صورتیکه طبق تاریخچه نوشته شده در پای مجسمه، این اثر در سال ۱۳۳۷ و سه سال قبل از ماجرای سقوط هواپیما در زردکوه نصب شد. برای ساخت این مجسمه، امیر شاه قدمی فقط به عنوان الگو از طرف ارتش انتخاب شد و هشت ماه هر روز ساعت ها ژست می گرفت تا مجسمه ساخته شود. جنس اولیه مجسمه از گچ بود و در سال اول نصب قسمت هایی از آن از بین رفت، سپس در سال ۱۳۴۱ مجدد از روی مجسمه قبلی یک نمونه سیمانی با روکش مسی رنگ از طرح قبلی ساخته و در محل فعلی مجسمه نصب شد.

امیر شاه‌قدمی (معروف به شاه‌بابا) در سال ۱۳۰۹ در قوچان متولد شد. او سال‌ها مربی کوهنوردی، چتربازی و اسکی بود. شاه‌قدمی در ۱۷ سالگی وارد ارتش شد. او با درجه سرجوخه وارد ارتش شد و با درجه استواریکم بازنشست شد. امیر شاه قدمی در سال۱۳۹۱ به علت کهولت سن از دنیا رفت.

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

روش صحیح دفع فضولات انسانی در طبیعت

معضل فضولات انسانی در طبیعت

نویسنده: مسعود فرح بخش

فضولات انسانی یا همان ادرار و مدفوع حاوی مواد بیماری زا یا پاتوژن است که به راحتی می تواند خاک و یا منابع آبی را آلوده کند. فضولات انسانی از آن دست مواردی است که کمتر در کشور ما و در سفرهای کوهنوردی و طبیعت گردی به آن پرداخته می شود اما با روند افزایش جمعیت گردشگران در طبیعت در سال های اخیر به زودی به یک معضل جدی تبدیل خواهد شد. سالانه صدها و هزاران تن فضولات انسانی توسط گردشگران وارد نقاط گردشگری می شود. تخمین زده می شود کوه دماوند سالانه حدود ۱۰۰۰۰ صعود را به خود ببیند، این یعنی بطور میانگین سالانه حدود ۵ تن فضولات انسانی فقط در کوه دماوند باقی می ماند، بخش عمده این فضولات انسانی در مسیر جنوبی دماوند است، به این آمار کوه های دیگر و نقاط گردشگری طبیعی دیگر را اضافه کنید و متوجه خواهید شد که اگر به فکر نباشیم در چند سال آینده تقریبا هرجا که در طبیعت بکر پا بگذاریم احتمالا با باقیمانده فضولات انسانی مواجه خواهیم شد.

در پارک های ملی آمریکا گردشگران باید با استفاده از کیسه های مخصوص تمامی فضولات انسانی را با خود حمل و از طبیعت خارج کنند. در کشور ما هیچ نظارتی بر این امر نیست و حتی صحبت کردن در این مورد نیز در بیشتر موارد به شوخی انجام می شود اما مسئله بسیار جدی است. تجزیه فضولات انسانی در کوهستان و در نواحی که آب و هوای سرد دارند سال ها طول می کشد و باکتری ها و ویروس های درون آن نیز به همین مدت باقی می مانند. برای دفع فضولات انسانی در طبیعت چند توصیه ساده وجود دارد که عمل کردن به آن ها نه تنها دشوار نیست بلکه باعث بهداشت خود و محیط خواهد شد.

نکته اول: افراد به هیچ عنوان نباید فضولات انسانی را درون غارها و تنگ ها(دره های باریک) جا بگذارند
نکته دوم: افراد به هیچ عنوان نباید در نزدیکی منابع آبی(رود، چشمه، دریاچه، آبشار و…) فضولات انسانی را جا بگذارند
نکته سوم: اگر در گروه های پر جمعیت بودید حتما توالت صحرایی ایجاد کنید

اثر منفی فضولات انسانی را به دو روش می توان کاهش داد:
۱- با خروج مواد از طبیعت از طریق کیسه های مخصوص
۲- از طریق دفن این مواد

یک روش برای دفن وجود دارد که اثرات فضولات انسانی در طبیعت را به حداقل می رساند، در جایی غیر از غارها و تنگ ها، حداقل با فاصله ۶۰ متر دور تر از منابع آبی زمین را به عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر حفر کنید، درون این چاله فضولات انسانی را دفع کنید، از دستمال کمتر استفاده کنید و دستمال مصرفی را بعد از اتمام درون چاله بیندازید، چاله را پر کنید

روش چاله گربه برای دفع فضولات انسانی در طبیعت

روش چاله گربه برای دفع فضولات انسانی در طبیعت؛ گودالی به عمق تا ۲۰ و عرض تا ۱۵ سانتیمتر حفر کنید، مدفوع را درون این گودال دفع کنید، دستمال را درون گودال بگذارید، روی آن را با خاک بپوشانید

به این روش، روش دفع چاله گربه گفته می شود. چاله گربه را در نقاطی که اکنون خشک و اما در مسیر عبور آب های فصلی هستند ایجاد نکنید، نقاط آفتابگیر روند تجزیه فضولات انسانی را تسریع می کند، برای شستن دست از مواد طبیعی و سازگار با محیط استفاده کنید، شستن با مواد شیمیایی در کنار منابع آبی سبب آلودگی آب خواهد شد

 

برای ادرار نیز با رعایت تمامی اصولی که در بالا گفته شد می توانید عمل کنید، ادرار به واسطه مایع بودن زودتر تجزیه می شود، می توانید در نقاطی دور از کمپ و منابع آبی ادرار کنید، بعد از اتمام کار با کمی آب ادرار خود بر روی زمین را رقیق کنید، بوی ادرار می تواند موجب تحریک برخی حیوانات قلمرو طلب از جمله گربه سانان شود

طبیعت گردی پاک و بدون ردپا فقط خارج کردن زباله از طبیعت نیست بلکه مجموعه ای از اصول است که انجام آنها به حفظ و بقای محیط زیست منجر خواهد شد

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

میدان نقش جهان اصفهان، در فهرست آثار فرهنگی یونسکو

میراث جهانی یونسکو

گرداوری مطالب: مسعود فرح بخش

میراث جهانی یونسکو یا به انگلیسی World Heritage Sites عبارتی است که بارها آن­ را شنیده­ ایم اما این آثار چگونه انتخاب می­ شوند و چه اهمیتی دارند؟ این آثار چه مواردی را شامل می­ شوند و تا کنون چند اثر ثبت شده در کشور داریم؟

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد یا به انگلیسی The United Nations Educational Scientific and Cultural Organization که به اختصار یونسکو(UNESCO) نامیده می ­شود یکی از سازمان‌های تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد است که در سال ۱۹۴۵ تشکیل شد. هدف این سازمان کمک به صلح و امنیت در جهان از راه همکاری بین‌المللی در زمینه‌های آموزشی و علمی و فرهنگی و تربیتی به منظور افزایش احترام به عدالت و قانون‌مداری و حقوق بشر بر پایه منشور سازمان ملل متحد است.  ۱۹۵کشور عضو یونسکو هستند و مقر آن در پاریس پایتخت فرانسه است و دفترهایی در کشورهای مختلف دارد.

لوگو میراث جهانی یونسکو

یکی از وظایف این سازمان انتخاب مکان­ هایی در سرتاسر دنیا برای قرار گرفتن در فهرست آثار جهانی است. میراث جهانی یونسکو شامل مکان­های تاریخی، فرهنگی و طبیعی است که به صورت فهرستی توسط کمیته میراث جهانی یونسکو همه ساله برگزیده می شود. سایت­هایی که در این فهرست قرار می­گ یرند بر اساس کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی متعلق به تمام انسان­های زمین فارغ از نژاد، مذهب و ملیت محسوب می ­شوند و دولت ­ها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. بر پایه این کنوانسیون کشورهای عضو یونسکو می­ توانند آثار تاریخی فرهنگی و طبیعی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث جهانی کنند، پرونده ­های ارسال شده توسط کشور­ها سالیانه در نشست میراث جهانی بررسی می شود و اگر واجد شرایط برای ثبت جهانی باشد به فهرست آثار جهانی یونسکو اضافه می ­شود.

 

آثار فرهنگی و طبیعی برای ثبت باید یکی از ویژگی­های زیر را داشته باشند

معیارهای فرهنگی

نشان دهنده یک شاهکار از نبوغ و خلاقیت انسانی باشد.

نشان دهنده تبادل ارزش‌های بشری در یک بازه زمانی در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، برنامه‌ریزی شهری یا طراحی چشم‌انداز باشد.

گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد.

نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحلهٔ مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد.

نمونه برجسته‌ای از تعامل بین انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ باشد.

به‌طور مستقیم یا ملموس مرتبط با رویدادها یا سنت‌های زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی دارای اهمیت عالی جهانی باشد

معیارهای طبیعی

پدیدهٔ بی نظیر طبیعی با زمینه‌های استثنایی و زیباشناسی باشد.

نمونه برجسته از مراحل و تغییرات تاریخ زمین‌شناسی باشد.

نمونهٔ برجسته از فرایندهای زیست‌محیطی و بیولوژیکی در تکامل و توسعه زمینی، اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی و جوامع از گیاهان و حیوان‌ها باشد.

شامل زیستگاه‌های طبیعی مهم از نظر تنوع زیستی و حاوی گونه‌های در خطر باشد.

 

 

علاوه بر آثار طبیعی و فرهنگی یونسکو دو عنوان دیگر برای ثبت جهانی وجود دارد، یکی آثار فرهنگی ناملموس و دیگری حافظه جهانی است. میراث فرهنگی ناملموس یا Intangible Cultural Heritage مجموعه ای از آداب و رسوم مانند ترانه­ ها، رقص­ ها، آشپزی، هنر صنایع دستی، هنر آشپزی و فرهنگ­های اصیلی است که از گذشته به نسل امروز رسیده و ارزش جهانی حفاظت دارد.

حافظه جهانی یا Memory Of The World میراث مستند و مکتوبی است که برای جلوگیری از نابودی آن­ها و همچنین داد و ستد غیر قانونی دارای ارزش حفاظت جهانی می ­باشند.

 

تا کنون(سال ۲۰۱۸) در ایران ۲۲ اثر تاریخی فرهنگی، ۱ اثر طبیعی، ۱۳ میراث ناملموس فرهنگی و ۱۰ اثر مکتوب به ثبت جهانی رسیده است

 

میراث تاریخی فرهنگی ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو (به ترتیب تاریخ ثبت)

تخت جمشید، در فهرست میراث جهانی یونسکو

تخت جمشید، در فهرست آثار فرهنگی تاریخی قبت شده در یونسکو

  • معبد چغازنبیل در خوزستان
  • تخت جمشید در فارس
  • میدان نقش جهان در اصفهان
  • مجموعه تخت سلیمان در آذربایجان غربی
  • ارگ بم در کرمان
  • پاسارگاد در فارس
  • گنبدسلطانیه در زنجان
  • سنگ نوشته بیستون در کرمانشاه
  • مجموعه کلیساهای ارامنه در آذربایجان غربی و شرقی
  • سازه­های آبی شوشتر در خوزستان
  • مجموعه تاریخی بازار تبریز در آذربایجان غربی
  • آرامگاه شیخ صفی­ الدین اردبیلی در اردبیل
  • مجموعه باغ­های ایرانی در فارس، مازندران، کرمان، یزد و خراسان
  • مسجد جامع اصفهان در اصفهان
  • برج گنبد قابوس در گلستان
  • کاخ گلستان در تهران
  • شهر سوخته در سیستان و بلوچستان
  • روستای میمند در کرمان
  • شهر باستانی شوش در خوزستان
  • مجموعه قنات ­های ایرانی در خراسان رضوی، جنوبی، یزد، کرمان، مرکزی و اصفهان
  • شهر یزد در یزد
  • مجموعه چشم انداز (محور) ساسانی در فارس

 

میراث طبیعی ثبت شده در ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو

بیابان لوت اولین اثر طبیعی ثبت شده ایران در فهرست آثار طبیعی یونسکو

بیابان لوت اولین اثر طبیعی ثبت شده ایران در فهرست آثار طبیعی یونسکو

 

  • بیابان لوت در خراسان جنوبی، کرمان، سیستان و بلوچستان

 

میراث ناملموس فرهنگی(میراث معنوی) ایران ثبت شده در میراث معنوی یونسکو

 

مراسم قالیشویان مشهد اردهال، در فهرست میراث معنوی یونسکو

مراسم قالیشویان مشهد اردهال، در فهرست میراث معنوی یونسکو

 

قالی باصری فارسی، ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو

قالی باصری فارسی، ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو

 

هنر ساختن و نواختن کمانچه، ثبت شده در میراث جهانی یونسکو

هنر ساختن و نواختن کمانچه، ثبت شده در میراث جهانی یونسکو

  • بازی چوگان

سرانجام بعد از حاشیه های بسیار بین ایران و جمهوری اذربایجان بر سر ثبت جهانی این بازی که بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد، ایران توانست در سال ۱۳۹۶ آن را ثبت جهانی کند

  • هنر ساختن و نواختن کمانچه

این هنر ایرانی  بیش از هزار سال قدمت دارد و از  عناصر اصلی موسیقی فولکلور ایران است و از ایام دور در گردهم‌آیی‌های اجتماعی و فرهنگی ایرانیان نقشی کانونی داشته است. در حال حاضر نواختن کمانچه هم سینه به سینه و هم به صورت آکادمیک صورت می‌گیرد و از این ساز برای نواختن موسیقی با بن‌مایه‌های مختلف استفاده می‌شود. در کنار نوازندگی، ساخت کمانچه هم از مشاغلی است که رایج است.

  • نوروز

نوروز نخستین روز سال خورشیدی ایرانی برابر با یکم فروردین ماه، جشن آغاز سال نوی ایرانی و یکی از کهن‌ترین جشن‌های به جا مانده از دوران ایران باستان است. خاستگاه نوروز در ایران باستان است و هنوز هم مردم مناطق گوناگون فلات ایران، نوروز را جشن می‌گیرند.

  • نان لواش

این نان را در ایران لواش و در جمهوری ارمنستان لاواش می‌نامند. در گرجستان آن را سومخوری لواشی یعنی لواش ارمنی می‌خوانند. لواش یک واژه ارمنی است و خاستگاه اصلی این نان نیز ارمنستان است اما این نان به طور مشترک بین ایران و ارمنستان به ثبت جهانی رسیده است.

  • مراسم قالیشویان مشهد اردهال

آیین سنتی و مذهبی قالی شویان فین کاشان و روستای خاوه اردهال که همه ساله در دومین جمعه مهرماه در مشهد اردهال برگزار می‌شود تنها آیین مذهبی اسلامی است که به تقویم خورشیدی برپا می‌شود. در این مراسم شرکت‌کنندگان که از فین برای برگزاری این مراسم آمده‌اند در حالی که چوب‌هایی به دست دارند، قالی را به نماد شستن خون علی بن محمد باقر در چشمه می‌شویند.

  • نقالی و قصه خوانی اجرایی ایرانی

نقالی ایرانی یا افسانه‌گویی ایرانی کهن‌ترین شکل بازگویی افسانه‌ها در ایران است و از مدتها پیش نقش مهمی در جامعه دارد. نقال کسی است که نقل حماسی می‌گوید و مضمون نقل هایش بیشتر پیرامون داستان شاهان و پهلوانان ایران زمین است.

  • دانش سنتی لنج سازی در خلیج فارس

دانش ساخت لنج به دانش ساخت لنج های ایرانی گفته می‌شود.این لنج‌ها که توسط مردم جنوب ایران و ساکنان خلیج‌فارس برای دو کاربرد عمده مسافربری و باری ساخته می‌شود. ساخت لنج دارای موسیقی و ریتم‌های خاص خود است که این سرودها توسط کارگران در حال کار کردن خوانده می‌شد.به علت هزینه بالا و زمان طولانی ساخت لنج‌های چوبی، امروزه دریانوردان لنج‌های فایبرگلاس را بیشتر ترجیح می‌دهند و این باعث شده تا فرهنگ و دانش و تشریفات ساخت لنج‌های چوبی به تدریج در حال کم‌رنگ شدن باشد.

  • موسیقی بخشی های خراسان

موسیقی بخشی‌های خراسان که مجموعه‌ای از شعر، ادبیات، عرفان و اخلاق را دربر می‌گیرد به کوشش هوشنگگ جاوید و مجتبی قیطاقی در تاریخ یکم تیرماه ۱۳۹۰ به عنوانمیراث فرهنگی معنوی یونسکو به ثبت رسید. بخشی لقبی است که به برخی از نوازندگان دوتار در شمال خراسان و ترکمن‌صحرا داده می‌شود. بخشی‌ها نوازندگان دوتار، آوازخوان، داستان گو، سراینده و سازنده ساز دوتار هستند. بخشیهای خراسان که در مناطق شمالی این استان زندگی می‌کنند و شغل اصلی آنها کشاورزی است در زمره اصیل‌ترین دوتار نوازانی هستند که به‌طور شفاهی و سینه به سینه انواع داستان ها و حماسه‌ها را برای مردم روایت می‌کنند.

  • هنر نمایشی آیین تعزیه

تعزیه به معنای متعارف، نمایشی است که در آن واقعهٔ کربلا به دست افرادی که هر یک نقشی از شخصیت‌های اصلی را بر دوش دارند، نشان داده می‌شود. این نمایش نوعینمایش مذهبی و سنتی ایرانی و شیعی است. هنر تعزیه از یک‌سو به بالندگی تئاتر در ایران کمک کرده و از سوی دیگر، نشانی هنری از مذهب شیعه است.

  • آیین پهلوانی و زورخانه ­ای

ورزش زورخانه‌ای یا ورزش باستانی ویا ورزش پهلوانی نام مجموعه حرکات ورزشی با اسباب و بی‌اسباب و آداب و رسوم مربوط به آن هاست که در محدوده تاریخی و فرهنگیایران از گذشته‌های دور رواج داشته‌ است.

  • مهارت فرش بافی کاشان

قالی کاشان گونه‌ای قالی ایرانی و از صنایع دستی همین خطه است که امروز و در گذشته تولید می‌شده است.

  • مهارت فرش بافی فارس

قالی فارس یا قالی شیراز گونه‌ای قالی ایرانی و از صنایع دستی همین خطه‌است که امروز و در گذشته تولید می‌شده‌است. ایل باصری که یکی از ایلات استان فارس می‌باشد یکی از سرآمدترین ایلات قالی باف و قالی آن‌ها یکی از مرغوب‌ترین نوع قالی‌ها در سطح کشور می‌باشد.رنگ نارنجی مشخصه ی قالی‌های ایل باصری است.

  • ردیف ­های موسیقیایی ایرانی

از مهمترین مُهرنگاره‌های موسیقی در جهان باید از آنچه که در تپه چغامیش دزفول برجای مانده یاد کرد که در سالهای ۱۹۶۱–۱۹۶۶ میلادی، یافت شده‌است. این مهرنگاره ۳۴۰۰ ساله سیمایی از بزم رامشگران را نشان می‌دهد. در این بزم باستانی، دسته‌ای نوازنده دیده می‌شوند که هر کدام، به نواختن‌سازی سرگرم هستند. چگونگی نواختن و نشستن این رامشگران، نشان می‌دهد که آنها، نخستین دسته ارکستر جهان هستند. موسیقی ردیف دستگاهی امروز ایران از دورهٔ آقا علی‌اکبر فراهانی (نوازندهٔ تار دورهٔ ناصرالدین شاه) باقی مانده‌است. آقا علی اکبر فراهانی به‌واسطه امیرکبیر برای نشر موسیقی ایرانی به دربار دعوت شد. سپس این موسیقی توسط آقا غلامحسین (برادر زاده آقا علی‌اکبر) به دو پسر علی‌اکبرخان به نام‌های میرزا حسینقلی و میرزا عبدالله، آموخته شد و آنچه از موسیقی باستانی ایران امروزه مورد استفاده‌تر و معروف‌تر است، دسته‌بندی موسیقی توسط این دو استاد در قالب مجموعه نواخته‌ها و آموزش‌هایشان است که به نام ردیف موسیقی نامیده می‌شود.

 

حافظه جهانی(میراث مکتوب) ایران ثبت شده در فهرست حافظه جهانی یونسکو

 

قسمتی از شاهنامه بایسنقری، در فهرست میراث مکتوب یونسکو

قسمتی از شاهنامه نفیس بایسنقری، در فهرست حافظه جهانی یا آثار مکتوب یونسکو

وقف ­نامه ربع رشیدی

این وقف ­نامه خطی که از آن فقط یک نسخه در کل دنیا وجود دارد توسط خواجه رشید­الدین فضل الله همدانی در اواخر قرن هفتم هجری قمری نوشته شده است. خواجه در زمان وزارت در دوره ایلخانی مجموعه ای بسیار بزرگ در حومه تبریز تاسیس کرد که به فعالیت­های علمی و پژوهشی اختصاص یافت. برای ساخت و فعالیت این مجموعه علمی بزرگ اموال بسیار زیادی وقف مجموعه شد که وقف­ نامه به دست خط خود خواجه نوشته شده است و در این وقف نامه متوجه می­ شویم که چه مجموعه علمی بزرگی در آن زمان در تبریز مشغول فعالیت بود. این نسخه هم ­اکنون در کتابخانه مرکزی تبریز نگهداری می­ شود.

 

شاهنامه بایسنقری

یکی از نفیس ترین و مهم­ترین نسخه ­های شاهنامه است که از نظر تذهیب و تجلید منحصر به فرد است. این نسخه به دستور بایسنقرمیرزا جمع آوری شده است و هم اکنون در کاخ موزه گلستان نگهداری می­شود

 

مجموعه اسناد آستان قدس رضوی در زمان صفویه

این مجموعه شامل ۶۰۰۰۰ صفحه از اسناد از اطلاعات اداری، اجتماعی، سیاسی، اجتماعی و کشاورزی خراسان در دوره صفویه است. این مجموعه هم اکنون در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می شود

 

التفهیم لاوائل صناعه التنجیم

این کتاب توسط ابوریحان بیرونی نوشته شده است و تنها اثر او به خط فارسی است. این مجموعه کهن ترین اثر به زبان فارسی در زمینه ریاضیات و نجوم است. مباحثی که در این کتاب ارزشمند مطرح شده است هنوز پایه و اساس علمی دارند. ابوریحان این اثر را به شیوه پرسش و پاسخ برای نوآموزان علم نجوم در سده پنجم هجری قمری نوشته است. این اثر ارزشمند هم اکنون در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است

 

پنج گنج نظامی

پنج گنج یا خمسه نظامی شامل منظومه مخزن الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر و اسکندرنامه است که توسط نظامی گنجوی نوشته شده است و یکی از مهم­ترین آثار شعر فارسی به شمار می­ روند. از این پنج اثر هم اکنون در کتابخانه دانشگاه تهران، موزه ملی ملک، کتابخانه شهید مطهری، موزه ملی ایران و کاخ گلستان نگهداری می­ شود

 

مجموعه نقشه ­های برگزیده ایران در زمان قاجار

این مجموعه ارشمند شامل ۵۰۰ صفحه نقشه دست نگاره و چاپ سنگی ایران در زمان قاجار است. این نقشه ها شامل شاخص اندازه گیری ذرع و فرسنگ و همچنین با مشخص بودن شهرها، آبادی ­ها، مرزبندی­ ها و منابع آبی است. این مجموعه هم اکنون در مرکز اسناد مطالعاتی وزارت امور خارجه است.

 

ذخیره خوارزمشاهی

این کتاب پزشکی بسیار ارزشمند توسط زین­ الدین اسماعیل بن جرجانی در قرن چهارم هجری قمری نوشته شده است. این کتاب مهم ترین اثر پزشکی تا قبل از دوران معاصر به زبان فارسی است و در زمانی نوشته شده است که تمامی آثار مهم علمی به زبان عربی بودند. این کتاب شامل مباحثی مانند تشریح و فیزیولوژی بدن انسان، علت بیماری ها، بهداشت، دستور تغذیه، جراحی، داروشناسی و بسیاری از مباحث پزشکی دیگر است. این نسخه ارزشمند هم اکنون در کتابخانه شهید مطهری است.

 

مسالک الممالک اصطخری

کتاب المسالک و الممالک یا به فارسی راه­ ها و ایالت­ ها یکی از مهم ترین کتب جغرافیایی جهان است که در قرن چهارم هجری قمری توسط ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی اصطخری نوشته شده است. اصطخری در این کتاب اطلاعات جغرافیایی بسیار ارزشمند از آفریقا تا هندوستان و جهان اسلام را نوشته است. بسیاری از اطلاعات جغرافیایی نوشته شده در این کتاب در هیچ کتاب دیگری قبل از آن موجود نیست. از این نسخه چند ترجمه خطی ارزشمند نیز موجود است اما دو نسخه خطی فارسی و عربی که در موزه ملی ایران و موزه گوته آلمان نگهداری می­ شود به طور مشترک در فهرست آثار مکتوب جهانی یونسکو ثبت شده است.

 

کلیات سعدی

شهرت جهانی و تاریخی سعدی به واسطه بیان شیوا، ادبیات ساده و شعرهایی است که خوش آیند همه جهانیان است. نسخه­ های متعدد دست نویس از آثارش و ترجمه های بی شمار به زبان های مختلف گواه این موضوع است. نسخه ای خطی و بسیار ارزشمند از کلیات سعدی که حدودا ۸۰ سال بعد از مرگ او جمع آوری شد و هم اکنون در موزه ملی ایران موجود است در فهرست آثار مکتوب یونسکو قرار گرفته است.

 

جامع التواریخ

جامع التواریخ یا تاریخ رشیدی یکی از آثار تاریخی ارزشمند به زبان فارسی است که درباره اسطوره ­ها، باورها، فرهنگ قبایل ترک و مغول و همچنین تاریخ پیامبران از آدم تا پیامبر اسلام و تاریخ ایران تا پایان دوره ساسانی است که توسط رشید الدین فضل الله همدانی در سده هفتم خورشیدی نوشته شده است. نسخه ای خطی از این کتاب تاریخی ارزشمند در کاخ موزه گلستان نگهداری می ­شود

 

منبع: ویکیپدیا و سایت یونسکو

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

آموزش کوهنوردی

محیط زیست کوهستان، مصرف گرایی و حضور انسان

نویسنده: مسعود فرح بخش

⁣روش منسوخ دامداری سنتی از عوامل تخریب گسترده محیط های طبیعی به ویژه مراتع بسیار ارزشمند در کوهستان است. یکی از آثار این تخریب ها که بخش بزرگی از آن به دلیل وجود تعداد بسیار زیاد و خارج از کنترل دام در این مراتع است، وقوع سیلاب های مخرب در نقاط کوهستانی است. سیلاب هایی که هر ساله تعدادشان در حال فزونی است و خسارت مالی و جانی بیشتری از خود بر جای می گذارند. حتی برخی سیلاب ها در ۴۰ سال اخیر در نقاطی گزارش شده که هرگز سابقه ای از وقوع سیلاب در طول تاریخ در آن نقاط ثبت نشده بود. اما چرا؟ جواب ساده است. مصرف گرایی بیش از حد ما ایرانیان ارتباطی مستقیم با این تخریب ها دارد پس تا زمانی که در ابتدا سبک زندگی خود را تغییر ندهیم، تا زمانی که بی حساب و کتاب مصرف کنیم و دور بریزیم حتی اگر پسماند این مصرف را به اصولی ترین شکل ممکن تفکیک کنیم، نمی توانیم خود را دوستدار و دغدغه مند محیط زیست بنامیم!

از اهمیت مراتع برای انسان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱٫ جذب روان آب های سطحی و انتقال آنها به سفرهای آب زیر زمینی
۲٫ حفظ پویایی خاک و جلوگیری از فرسایش خاک و هجوم ریزگردها
۳٫ کنترل سیلاب ها و بهمن های مخرب با تثبیت خاک
۴٫ اکسیژن رسانی و تصفیه هوا
۵٫ حفظ زیبایی بصری کوهستان
و…
عمده ترین عوامل تخریب مراتع نیز توسط انسان است که شامل موارد زیر است:
۱٫ چرای بی رویه و بدون منطق دام
۲٫ لگد کوب کردن و گسترش پاکوب ها توسط کوهنوردان، دوچرخه سواران، موتورها و خودروها دو دفرانسیل که هر یک خود را مالک کوهستان می دانیم و بیحساب و کتاب در گروه های بزرگ بی وقفه و در هفته های متوالی از یک مسیر و در یک سری کوه محدود وارد می شویم.
۳٫ آتش سوزی ها یا حریق گسترده که در اغلب موارد عاملی انسانی دارند
اما آیا تخریب مراتع فقط به وجود دام و نیاز نامحدود انسان به گوشت قرمز محدود می شود؟ در انتها خدمت برخی دوستانی که خود را به خواب زدند هم باید عرض کنم که فرسایش خاک و نابودی مراتع نه فقط به دام بلکه به حضور انسان به اشکال مختلف هم مرتبط است. قطعا حضورهای خارج از کنترل، پشت سر هم، صعودهای سراسری و در تعداد بالا، صعودهای هرهفته از یک مسیر و در یک کوه، ورود بدون نظارت کوهنوردان و وسایل نقلیه و مواردی مشابه فرایند اینگونه تخریب ها را تسریع خواهد کرد.
این طناب را از هر سمتی دست بگیریم سر دیگر به خودمان متصل می شود، پس از خودمان شروع کنیم و برای حفظ کوهستان نیمه جان کشورمان کمی بیشتر فکر و مسئولانه تر رفتار کنیم

 

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰متر” مجاز است

کوه نوادو ساخاما در بولیوی با مرتفع ترین خط رویش درخت در دنیا

خط رویش درختان در کوهستان

نویسنده: مسعود فرح بخش

در مناطق کوهستانی هر چه از ارتفاع پایین به سمت ارتفاعات بالا حرکت می کنیم از میزان درختان کم می شود و از یک ارتفاع مشخصی دیگر هیچ درختی دیده نمی شود. این ارتفاع مشخص در کوهستان که دیگر بالاتر از آن درختی قادر به روییدن نیست، به شکل یک خط فرضی در نظر گرفته می شود که به آن “خط درخت” یا خط رویش (tree line) گفته می شود. در ارتفاعات بالا به دلیل سرمای هوا، کمبود اکسیژن و وجود اشعه مضر uv خورشید هیچ درختی قادر به رشد نیست. اما این خط رویش برای تمامی مناطق جهان ثابت نیست به طوریکه جز عوامل فوق، عرض جغرافیایی نیز در تعیین خط رویش درختان موثر است. هر چه از استوا به سمت قطبین زمین حرکت کنیم، خط رویش درختان به ارتفاعات پاییین تری منتقل می شود.
برای مثال خط رویش درخت در کوه های آلاسکا با عرض جغرافیایی ۶۱ درجه شمالی ۷۰۰ متر بالاتر از سطح دریا است و بالاتر از این ارتفاع درختی قادر به رویش نیست. خط رویش در کوه های آلپ کشور سوئیس با عرض جغرافیایی ۴۷ درجه شمالی ۲۲۰۰ متر است.
در کشور ایران مرتفع ترین خط رویش درختان متعلق به رشته کوه زاگرس است که درخت شاخص مناطق کوهستانی یعنی اُرس تا ارتفاع ۳۴۰۰ متری نیز قابل رویت است.
اما مرتفع ترین خط رویش درختان در دنیا در رشته کوه آند و در کشور بولیوی قرار دارد.
قله آتشفشانی نوادو ساخاما به ارتفاع ۶۵۴۲ متر بلندترین کوه کشور بولیوی است. این کوه که در عرض جغرافیایی ۱۸درجه جنوبی قرار دارد با خط رویش ۵۲۰۰ متری، مرتفع ترین درختان از سطح دریا را در خود جای داده است.

درختان در کوه نوادو ساخاما که تا ارتفاع 5200 متری می رویند

درختی موسوم به Quenua که تا ارتفاع ۵۲۰۰متری کوه nevado sajama در بولیوی دیده می شود این مرتفع ترین ارتفاعی است که یک درخت قادر به رویش است

این کوه برای اولین بار در سال ۱۹۳۹ صعود شد و در سال ۲۰۰۱ عده ای از راهنمایان کوهستان بولیوی و مردم محلی در قله آن فوتبال بازی کردند تا رکورد مرتفع ترین بازی فوتبال دنیا نیز متعلق به این کوه باشد.

عکس: کوه nevado sajama در مرز بین بولیوی و شیلی در رشته کوه آند با مرتفع ترین خط رویش درختان در دنیا

منبع: ویکیپدیا

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰ متر” مجاز است
آموزش کوهنوردی

هتل میلیون ستاره

نویسنده: مسعود فرح بخش

آسمان شب در اغلب کوه ها به دلیل دور بودن از آلودگی نوری شهرها و عدم حضور ابرها در ارتفاعات همواره با ستاره های بی شمار هر چشمی را به خود خیره می کند. دلیل اصلی قرارگیری بزرگ ترین و معروف ترین رصدخانه های دنیا در ارتفاعات نیز همین موضوع است. شاید اصطلاح “هتل میلیون ستاره” را شنیده باشید. این هتل مخصوص کوهنوردان و طبیعت گردانی است که کوله بر دوش به نقاط بکر و کوهستانی سفر می کنند و شب را در چادرشان زیر آسمان میلیون ستاره سپری می کنند. کوهنوردان در طی برنامه کوهنوردی امکان دسترسی به آسمان شب صاف و بدون آلودگی نوری دارند،،آسمان و مناظری که دیگر سالهاست برای خیلی از مردم شهرنشین غریبه و حتی فراموش شده است.
از همین جهت بر کوهنوردان به جهت لذت بردن بیشتر از آسمان شب و شناخت آن و همینطور برای جهت یابی با استفاده از ستارگان، واجب است که کمی در مورد دانش “نجوم” اطلاعات خود را بیشتر کنند تا از این آسمان میلیون ستاره بیشتر لذت ببرند.
برای شروع و برای شناخت آسمان منابع و مقالات متعددی وجود دارد اما شاید یکی از بهترین منابع که به زبانی ساده و گیرا ما را با آسمان بالاسر آشنا می کند، کتاب “نجوم به زبان ساده” نوشته مایر دگانی و ترجمه محمدرضا خواجه پور است. با خواندن این کتاب یا کتب و مقالات مشابه می توانیم بیش از قبل از بودن در این هتل میلیون ستاره لذت ببریم.

 

هتل میلیون ستاره در کوهستان
عکس: نمایی از مرکز کهکشان راه شیری بر فراز کوه کوک در نیوزلاند، در سمت چپ دو هاله نورانی مشخص است که به ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک معروف اند. این ابرها دو کهکشان در همسایگی کهکشان ما(راه شیری) هستند که به ترتیب ۱۵۹هزار سال نوری و ۱۹۹هزار سال نوری با ما فاصله دارند. این دو کهکشان در نیمکره جنوبی زمین قابل مشاهده هستند. نخستین اشاره مکتوب از ابرهای ماژلانی در کتاب صورالکواکب نوشته عبدالرحمن صوفی منجم ایرانی است.

 

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰ متر” مجاز است
20151120_120605

محیط زیست کوهستان، مصرف گرایی و حضور انسان

نویسنده: مسعود فرح بخش

⁣روش منسوخ دامداری سنتی از عوامل تخریب گسترده محیط های طبیعی به ویژه مراتع بسیار ارزشمند در کوهستان است. یکی از آثار این تخریب ها که بخش بزرگی از آن به دلیل وجود تعداد بسیار زیاد و خارج از کنترل دام در این مراتع است، وقوع سیلاب های مخرب در نقاط کوهستانی است. سیلاب هایی که هر ساله تعدادشان در حال فزونی است و خسارت مالی و جانی بیشتری از خود بر جای می گذارند. حتی برخی سیلاب ها در ۴۰ سال اخیر در نقاطی گزارش شده که هرگز سابقه ای از وقوع سیلاب در طول تاریخ در آن نقاط ثبت نشده بود. اما چرا؟ جواب ساده است. مصرف گرایی بیش از حد ما ایرانیان ارتباطی مستقیم با این تخریب ها دارد پس تا زمانی که در ابتدا سبک زندگی خود را تغییر ندهیم، تا زمانی که بی حساب و کتاب مصرف کنیم و دور بریزیم حتی اگر پسماند این مصرف را به اصولی ترین شکل ممکن تفکیک کنیم، نمی توانیم خود را دوستدار و دغدغه مند محیط زیست بنامیم!

عکس از مسعود فرح بخش ، روش منسوخ دامداری سنتی و تخریب های آن

تخریب مراتع کوهستانی توسط حضور انواع دام

از اهمیت مراتع برای انسان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱٫ جذب روان آب های سطحی و انتقال آنها به سفرهای آب زیر زمینی
۲٫ حفظ پویایی خاک و جلوگیری از فرسایش خاک و هجوم ریزگردها
۳٫ کنترل سیلاب ها و بهمن های مخرب با تثبیت خاک
۴٫ اکسیژن رسانی و تصفیه هوا
۵٫ حفظ زیبایی بصری کوهستان
و…
عمده ترین عوامل تخریب مراتع نیز توسط انسان است که شامل موارد زیر است:
۱٫ چرای بی رویه و بدون منطق دام
۲٫ لگد کوب کردن و گسترش پاکوب ها توسط کوهنوردان، دوچرخه سواران، موتورها و خودروها دو دفرانسیل که هر یک خود را مالک کوهستان می دانیم و بیحساب و کتاب در گروه های بزرگ بی وقفه و در هفته های متوالی از یک مسیر و در یک سری کوه محدود وارد می شویم.
۳٫ آتش سوزی ها یا حریق گسترده که در اغلب موارد عاملی انسانی دارند

از مراتع پویا و دست نخورده همراه با خاک حاصلخیز در اابرز مرکزی ، عکس از مسعود فدح بخش

از معدود مراتع پویا با پوشش گیاهی مناسب و خاک حاصل خیر عدم حضور دام و عدم فعالیت های انسانی در ارتفاع حدود ۳۰۰۰ متر در البرز مرکزی

اما آیا تخریب مراتع فقط به وجود دام و نیاز نامحدود انسان به گوشت قرمز محدود می شود؟ در انتها خدمت برخی دوستانی که خود را به خواب زدند هم باید عرض کنم که فرسایش خاک و نابودی مراتع نه فقط به دام بلکه به حضور انسان به اشکال مختلف هم مرتبط است. قطعا حضورهای خارج از کنترل، پشت سر هم، صعودهای سراسری و در تعداد بالا، صعودهای هرهفته از یک مسیر و در یک کوه، ورود بدون نظارت کوهنوردان و وسایل نقلیه و مواردی مشابه فرایند اینگونه تخریب ها را تسریع خواهد کرد.
این طناب را از هر سمتی دست بگیریم سر دیگر به خودمان متصل می شود، پس از خودمان شروع کنیم و برای حفظ کوهستان نیمه جان کشورمان کمی بیشتر فکر و مسئولانه تر رفتار کنیم.

 

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰ متر” مجاز است

 

آموزش کوهنوردی

حیات وحش ایران را حفظ کنیم

نویسنده: مسعود فرح بخش

حیوانات حاضر در حیات وحش، به محیط و زیستگاه اصلی خود تعلق دارند و در محیط های منزل قادر به زندگی نخواهند بود. سگ، گربه های خانگی و انواع پرنده های اهلی مانند قناری جز حیات وحش محسوب نمی شوند. گرچه خرید فروش آن ها و نوع نگهداری از آن ها تا حد زیادی به آموزش و مسئولیت پذیری احتیاج دارد.

خرید و فروش حیات وحش در همه ی نقاط دنیا کاری غیرقانونی و غیر انسانی است و منجر به تخریب های گسترده در طبیعت می شود.

امروزه حال حیات وحش ما چندان خوب نیست و گونه های زیادی در معرض خطر انقراض قرار گرفته اند. شناخت ما و مسئولیت پذیری مان نسبت به محیط اطراف می تواند باعث گسترش فرهنگ حفاظت شود. بنابراین به همه طبیعت دوستان توصیه می شود که جهت درک درست و رفتار منجر به حفاظت در ابتدای امر با مطالعه و تحقیق نسبت به محیط پیرامون آگاهی لازم را کسب کنیم.

از ۵ رده حیات وحش مهره دار در ایران ۱۹۴ گونه پستاندار، ۵۴۸ گونه پرنده، حدود ۱۸۰ گونه ماهی، ۲۲ گونه دوزیست و ۲۴۳ گونه خزنده زندگی می کنند.

اگر در این لیست بی مهره گانی مانند انواع کرم ها، سوسک ها، عقرب ها، پروانه ها و… را حساب کنیم تعداد حیات وحش موجود در ایران به رقم قابل توجهی می رسد که هر یک در جایگاه خود دارای اهمیت و ارزش است.

برای مثال تعداد کل گونه های پرنده ی قاره اروپا از تعداد گونه های پرنده موجود در ایران (۵۴۸ گونه) کمتر است. بزرگترین پستاندار جهان نهنگ آبی با ۱۳۰ تن وزن و کوچک ترین پستاندار جهان حشره خور کوتوله با ۲ گرم وزن درون کشور قابل رویت هستند.  بیش از ۴۰۰ گونه پروانه درون خاک ایران شناسایی شده است. پروانه ها در هر اکوسیستمی نشان دهنده سلامت و پویایی آن اکوسیستم هستند. در کوهی مانند توچال که شاید این روزها به دلیل خیل عظیم جمعیت کمتر از حیات وحش خبری باشد در طول روزهای مختلف سال از نقاط کوهپایه تا قله می توان بیش از ۱۰۰ گونه مختلف پروانه را مشاهده کرد. بنابراین همه طبیعت گردان ملزم به شناخت و رعایت اصول لازم برای حفظ و بقای این جانداران ارزشمند و این همسایگان زیبای ما هستند. آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی منابع آبی، به جا گذاشتن زباله و مواد غذایی در طبیعت، تخریب زیستگاه ها، خشکسالی، خرید و فروش غیر قانونی و شکار فقط بخشی از تهدیدات برای حیات وحش ایران هستند. حیات وحشی که در سال های اخیر دو گونه شیر و ببر به طور کامل در آن منقرض شده و بسیاری از گونه ها که بعضا انحصاری به درون خاک ایران هستند مانند سمندر امپراطور، یوز آسیایی و افعی دماوندی از وضعیت خوبی برخوردار نیستند.

متاسفانه با افزایش مصرف گرایی و خودخواهی بشر گونه های مختلف خارپشت ها، سنجاب ها و برخی پرندگان شکاری و… به جای زندگی در زیستگاه طبیعی خود سر از مغازه های غیرقانونی فروش سر در می آورند که در نهایت یا می میرند یا به دلیل عدم توانایی در نگهداری در شرایط غیرکارشناسی در طبیعت رها می شوند که این نیز منجر به مرگ آن ها می شود. فروش برخی از گونه های غیربومی از حیات وحش کشورهای دیگر که به طور طبیعی در ایران وجود ندارد از معضل های جدی دیگر در این کار غیر انسانی است. این حیوانات نیز اغلب بعد از مدتی به سرنوشت مشابهی دچار می شوند. نمونه بارز این بی مسئولیتی بشر خرید و فروش راکون است. راکون ها که بومی آمریکای شمالی هستند از طریق نامشخصی سر از جنگل های شمال ایران در آورده اند و به دلیل غیر بومی بودن و عدم وجود دشمن طبیعی برای آن ها، به سرعت تعدادشان زیاد شده و به یک آفت جدی برای مزارع و همینطور دشمن جدی برای حیات وحش بومی ایران تبدیل شده اند.

حیات وحش فروشی نیست

از خرید حیوانات وحشی خودداری کنیم و در صورت مشاهده با اداره محیط زیست شهر یا تلفن ۱۵۴۰ تماس بگیریم

پس لطفا برای حفظ و بقای این همسایگان ارزشمندمان اول از همه اطلاعات و سپس حس مسئولیت پذیری خود را ارتقا دهیم تا در آینده با وجدانی آسوده از گذشته سخن بگوییم.

منبع: کتاب “اکوتوریسم، راهی برای گردشگری پایدار” تالیف افسانه احسانی

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰ متر” مجاز است