8578033_760

سگ ها؛ دوست یا دشمن

نویسنده: مسعود فرح بخش

در این مطلب به این موضوع پرداخته می شود که چگونه سگ ها، این موجودات دوست داشتنی و این یار دیرین ما انسان ها می توانند از دوست ما به دشمن ما تبدیل شوند و چگونه می توانند برای حیات وحش و جانوران دیگر تهدید جدی باشند

سگ زیرگونه ای اهلی شده از گرگ است. سگ نخستین حیوانی است که به دست انسان اهلی شد، اگرچه توافقی در مورد تاریخ دقیق اهلی شدن سگ وجود ندارد اما شواهدی دقیق از وجود سگ های اهلی در حدود ۱۵۰۰۰ سال قبل وجود دارد. به احتمال فراوان چندهزار سال قبل تر از این نیز سگ ها به گروه های انسانی پیوسته بودند و در ابتدا از سگ ها به عنوان نگهبان و شکارچی در برابر سایر حیوانات و مزاحمین استفاده می شد. در طی نسل ها رابطه نزدیکی میان انسان و سگ شکل گرفت، انس و الفت میان انسان و سگ حاصل رابطه ای به بلندای بیش از پانزده هزار سال است و نظیر این رابطه بین انسان و هیچ جاندار دیگری وجود ندارد. با گذشت قرن ها و سال ها بشر با نسل کِشی از سگ، این جاندار اهلی شده را دچار تغییرات زیادی کرد و برای سگ “نژاد” های گوناگونی را پدید آورد. نژاد یک مفهوم انسانی است و در طبیعت چیزی به اسم نژاد بین حیوانات وحش وجود ندارد. برای مثال بعد از اهلی شدن سگ ها به احتمال فراوان اولین سگ هایی که حکم حیوان خانگی پیدا کردند مربوط به ۱۲۰۰۰ سال پیش می شود که احتمالا سگ هایی آرام تر بودند که حاصل جفت گیری بین سگ های آرام و بی سر و صدا بودند. به همین طریق بشر با توجه به نیاز خود از طریق جفت گیری بین سگ هایی که یک خصوصیت بارز نسل این حیوان را دچار تغییرات زیادی کردند به طوری که اکنون صدها نژاد مختلف از سگ در دنیا وجود دارد که همگی حاصل دستکاری ژنتیکی انسان در طی هزاران سال هستند. برخی سگ ها نگهبان هستند، برخی مخصوص کمک به انسان ها، برخی شامه خیلی قوی دارند، برخی کوچک و نمایشی برخی بزرگ و تهاجمی برای شکار، برخی مخصوص آب و هوای خیلی گرم و برخی مخصوص آب و هوای خیلی سرد. در حال حاضر هیچ سگی به شکل طبیعی در دنیا وجود ندارد که حاصل دستکاری ژنتیکی و نسل کشی بشر نباشد. به همین دلیل سگ ها جاندار می باشند اما جز حیات وحش حساب نمی شوند، حتی سگ های وحشی که هیچ صاحبی ندارند نیز جز حیات وحش نمی باشند. در ادامه متن به این موضوع پرداخته می شود. این نکته را باید اضافه کرد که دو گونه به نام سگ وحشی آسیایی و سگ وحشی آفریقایی وجود دارند که فقط به لحاظ اسمی نام سگ را یدک می کشند. این دو گونه که هر دو اکنون در خطر انقراض قرار دارند جز حیات وحش محسوب می شوند و به لحاظ ژنتیکی به سگ های اهلی ارتباطی ندارند.

سگ؛ دوست ما یا دشمن ما

اما سگ ها، این حیوانات دوست داشتنی و باوفا و این یار دیرینه انسان ها چگونه می توانند به تهدید تبدیل شوند؟ درک درست از این سوال بدون دور ریختن تفکرات سنتی که از سگ داریم امکان پذیر نیست. عموم ما بعد از شنیدن نام سگ، آن موجودات خانگی دوست داشتنی که آرام و باوقار در کنار انسان می باشند را تصور می کنیم اما آن سگ هایی که باعث تهدید می شوند و یا می توانند تهدید باشند، سگ های دیگری هستند که عموم مردم آنها را نمی بینند

سگ ها را می توان به دو دسته سگ های دارای صاحب و سگ های ولگرد بدون صاحب یا به اصطلاح Feral dog تقسیم کرد. سگ های ولگرد نیز به دو دسته تقسیم می شوند، سگ هایی که در حاشیه شهرها و روستاها هستند، این سگ ها صاحب ندارند اما به دفعات با انسان برخورد دارند و دسته دوم سگ های ولگرد دور از شهرها و روستاها در دل طبیعت و زیستگاه طبیعی حیوانات است که عموما به ندرت با انسان برخورد دارند. سگ های ولگرد عموما درون بافت کاملا شهری دیده نمی شوند و جمعیت اصلی آنها در حاشیه شهرها و روستا ها دیده می شود یعنی جایی که محل زندگی عموما مردمی از قشر ضعیف اقتصادی در جامعه است. یکی از مواردی که این سگ ها می توانند به تهدید تبدیل شوند، افزایش بی رویه جمعیت همین سگ های ولگرد در حاشیه شهرها است. عده ای از دوست داران سگ ها که البته تعدادشان کم هم نیست و عموما از قشر متوسط تا مرفه شهرنشین می باشند همواره با رفتن به حاشیه شهرها با غذادهی به سگ ها باعث افزایش جمعیت این جاندارن می شوند، البته که ژست غذادهی به سگ ها در فضای مجازی بسیار محبوب است و به اصطلاح “لایک خور اش بالا است” البته افرادی هم هستند که خالصانه و عاشقانه به سگ ها کمک می کنند و غذا می دهند در هر صورت چرا عاشق این کار باشیم و چه برای ژست در صفحات مجازی این کار را انجام دهیم باعث افزایش خطر تهدیدی از سوی سگ ها می شویم. افزایش زاد و ولد و افزایش جمعیت سگ ها در حاشیه شهرها باعث افزایش تعداد حملات سگ ها به انسان ها می شود. بله همان سگ های آرام و دوست داشتنی در کنار انسان ها  که رد حاشیه شهرها به وفور دیده می شود همواره آرام و غیرتهاجمی نیستند. تقریبا تمام حملات سگ ها نیز در حاشیه شهر و روستاها گزارش می شود. سید جلال بطحائی رییس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری های واگیر معاونت بهداشتی استان همدان تعداد حملات ثبت شده از حیوانات به انسان در ۱۰ ماهه اول سال ۹۷ فقط در استان همدان را ۶۵۰۰ مورد اعلام کرد. این میزان در مدت مشابه برای سال ۹۵ تعداد ۵۶۰۰ حمله گزارش شده است. ۷۰ درصد این آمار ناشی از حمله و گاز گرفتی سگ ها است و ۳۰ درصد بقیه حاصل حمله گربه ها است که گربه نیز مانند سگ حیوانی است که متعلق به طبیعت نیست و فقط باید در محیط انسانی و زیر نظر و تحت حمایت انسان باشد. این آمار تکان دهنده است. در این آمار مرگ سالیانه ۱۰ انسان توسط سگ ها نیز وجود دارد جالب است بدانید برخلاف باور عمومی که در مورد خرس، پلنگ، یوزپلنگ، گرگ و حتی کفتار وجود دارد، در کشورمان هیچ انسانی توسط این موجودات کشته نمی شود. انسان در رژیم غذایی هیچ کدام از این موجودات وجود ندارد و در بیش از ۹۰ درصد مواجهه ما با این حیوانات آنها از انسان فرار می کنند. اما سگ ها هیچ ترسی از انسان ندارند. تکان دهنده تر اینکه تهدید جدی تری نیز از جانب سگ های ولگرد وجود دارد و آن حمله سگ ها به حیات وحش و شکار حیواناتی است که برخی از آنها در خطر جدی انقراض قرار دارند. حتی بسیاری از سگ ها که با انسان رفتاری دوستانه دارند در صورت مشابه سایر حیوانات اغلب رفتاری به شدت تهاجمی دارند و می توانند به هر حیوانی حتی بسیار بزرگتر از خود آسیب بزنند چرا که تقریبا همیشه سگ ها به شکل دسته ای زندگی می کنند و دسته سگ با هم می تواند هر حیوانی را از پای در بیاورد. سگ حیوانی گوشت خوار است و برای بقای خود نیاز به گوشت دارد. این تعداد سگ چگونه می توانند گوشت مورد نیاز خود را تامین کنند؟ پاسخ مشخص است آنها سایر حیوانات را “شکار” می کنند، برخی از این حیوانات در لبه ی تیغ انقراض قرار دارند.

سگ؛ دوست ما یا دشمن ما

شاید سوال مطرح شود که شکار موجودات توسط سگ ها چه اشکالی دارد؟ مگر کسی به شکار یک میش توسط پلنگ اعتراض می کند؟ برای پاسخ به این سوال ابتدا باید چند تعریف را مرور کرد.

موجودات زنده یا ارگانیسم ها دارای چند خصوصیت هستند که از موجودات غیر زنده تفکیک می شوند. این ویژگی ها ۱- رشد ۲- تنفس ۳- تولید مثل ۴-ترمیم ۵-پاسخ به محرک ها است. به علم طبقه بندی موجودات زنده آرایه شناسی یا تاکسونومی گفته می شودبنابراین هرچیزی در اطراف ما است به دو دسته کلی موجود زنده و جسم بی جان تقسیم می شود. موجودات زنده یا جانداران به چند بخش زیر تقسیم می شوند ۱- جانوران که شامل ما و همه حیوانات اطراف ما است ۲- گیاهان ۳- قارچ ها ۵-باکتری ها ۶- تک سلولی ها ۷- یوکاریت ها

جانوران یا حیوانات به طور کلی به دو رده مهره داران و بی مهره گان تقسیم می شوند. مهره داران به پنج راسته پستانداران، خزندگان، دوزیستان، پرندگان و آبزیان تقسیم می شوند. در کشور ایران تاکنون تعداد۲۲ گونه دوزیست، ۱۹۴گونه پستاندار، ۱۸۰ گونه آبزی، ۲۴۳ گونه خزنده و ۵۴۸ گونه پرنده ثبت شده است. البته این آمار همواره امکان تغییر دارد. این گونه ها همگی جز “حیات وحش” حساب می شوند.

اما تعریف حیات وحش یا Wildlife چیست؟ به همه جانوران(حتی گیاهان) که به صورت وحشی و طبیعی بدون دخالت یا کمک انسان بر روی کره زمین زندگی کرده و آب خوراک خود را تامین می کنند

همانطور که در ابتدای متن اشاره شده، سگ حیوانی اهلی شده است و جز حیات وحش حساب نمی شود. اهلی کردن یا Domestication فرایندی است که در آن گروهی از جانوران یا گیاهان به زندگی زیرنظر یا تخت حمایت انسان خو می گیرند

همانطور که گفته شد سگ اولین جانور اهلی شده در حدود بیش از ۱۵ هزار سال قبل است. برخی از جانوران اهلی دیگر و زمان تقریبی اهلی شدن آن ها

گوسفند حدود ۱۱۰۰۰ سال قبل

بز حدود ۱۰۰۰۰ سال قبل

خوک حدود ۹۰۰۰ سال قبل

گربه حدود ۷۵۰۰ سال قبل

خر حدود ۵۰۰۰ سال قبل

شتر حدود ۴۰۰۰ سال قبل

برخی از این حیوانات اهلی به عنوان همدم انسان در خانه نگهداری می شوند که به آنها حیوان خانگی یا Pet گفته می شود.

پس با توجه تعاریف بالا از جانوران می توان گفت که همه حیوانات اهلی شده، همه حیوانات خانگی و همه حیوانات درون باغ وحش جز حیات وحش حساب نمی شوند و در همه جای دنیا محافظت از حیات وحش به محافظت از سایر گونه ها اولویت دارد.

حال بازگردیم به تهدید سگ ها، عموم حیوانات اهلی و خانگی قادر به زندگی به شکل طبیعی در کنار حیات وحش نمی باشند. در مورد سگ ها نیز همه نژادها قادر به زندگی در طبیعت نیستند اما عده ای از جانوران و عده ای از سگ ها می توانند در طبیعت زندگی کنند که در نتیجه ورود این جانداران در دنیای وحش می تواند باعث برهم خوردن تعادل اکوسیستم شود. سگ موجودی گوشت خوار است و دشمن طبیعی ندارد یعنی تقریبا هیچ حیوان دیگری قادر به شکار او نیست(فقط پلنگ قادر به شکار سگ های پیر و آنهایی که انفرادی زندگی می کنند است) به همین طریق جمعیت آن در طبیعت به سرعت افزایش پیدا می کند و به یکباره به راس هرم غذایی وارد می شود و با شکار کردن حیوانات گوشت خوار دیگر یا با شکار طعمه حیوانات دیگر موجب آسیب جدی به حیات وحش می شود. نکته دیگر اینکه حتی شاید سگ حیوانی را شکار نکند اما چون موجودی قلمرو طلب است اجازه نزدیک شده موجودات دیگر در یک زیستگاه را نمی دهد و با این کار بسیاری از حیوانات حیات وحش را از زیستگاه طبیعی فراری می دهد. اما باز هم تهدیدهای سگ ها برای حیات وحش به اینجا ختم نمی شود، سگ ها باعث انتقال بیماری های مشترک و بعضا غیرقابل درمان به سایر جاندران می شوند. اما تهدید سگ ها برای حیات وحش بازهم به همین ها محدود نمی شود، سگ ها آبشخورهای مناسب برای حیات وحش را قرق می کنند و اجازه نزدیکی سایر جانداران به حیات وحش را نمی دهند، این کار می تواند باعث ترک زیستگاه یک حیوان شود که در نتیجه اگر بخت با حیوان یار نباشد که در اغلب اوقات نیز به دلیل تخریب و محدود بودن زیستگاه جانوران توسط انسان اینگونه است، جانورد با وارد شدن به محیط های انسانی به دلایل مختلف از تصادفات جاده ای، شکار تا گیرافتادن در تله های انسانی از بین می رود. شاید سوالی مطرح شود که مگر چه تعداد سگ خارج از شهرها درون زیستگاه طبیعی جانوران وجود دارد و اینکه سگ های ولگرد در حاشیه شهرها چه ارتباطی به آن سگ های وحشی دور از شهرها دارند. در جواب سوال اول باید گفت آمار دقیقی از تعداد سگ ها در طبیعت و دور از محیط انسانی وجود ندارد اما تعداد آنها به طور قطع “قابل توجه” است. در مورد سگ های در حاشیه شهر نیز باید گفت اینها به مرور به قصد پیدا کردن غذا از شهر و روستا فاصله می گیرند و وارد طبیعت می شوند، آنجا زادآوری می کنند و تعدادشان در نقاط دور از شهر و روستاها کم کم افزایش پیدا می کند.

در ادامه چند مثال مطرح می شود

همه ما یوزپلنگ آسیایی را می شناسیم، زیرگونه ای به شدت در خطر انقراض که در کل دنیا فقط در کشور ما زندگی می کند. اگرچه دلایل کاهش جمعیت یوزپلنگ ها بسیار گوناگون است اما در حال حاضر با افزایش جمعیت سگ ها و وجود زیستگاه مشترک بین سگ و یوز، سگ ها از دشمن های اصلی یوز ایرانی حساب می شوند. تخمین زده می شود که در کشور حدود ۵۰ یوز ایرانی وجود داشته باشد و از بین رفتن یک یوز توسط سگ یعنی از بین رفتن ۲% از جمعیت این حیوان در کل کره زمین که آماری تکان دهنده است. در حدود ده سال گذشته حداقل سه مورد مرگ یوزپلنگ توسط سگ ها گزارش شده است، اکنون سه یوزپلنگ در اسارت نگهداری می شوند که هرگز بازگرداندن آنها به طبیعت وجود ندارد. دو یوز از این سه یوز توسط سگ ها از طبیعت حذف شده اند. به طور قطع با توجه به گستردگی زیستگاه موارد دیگری از کشتار یوز توسط سگ بوده که هرگز ثبت و مشاهده نشده است. بر خلاف باور عمومی سگ ها به راحتی می توانند یک یوز را شکار کنند. در سال ۱۳۹۶ سگ ها به یک توله یوز ۶ ماهه در میاندشت جاجرم استان سمنان حمله می کنند. یوز از ترس سگ ها به بالای درخت پناه می برد و پیرزنی که شاهد ماجرا بود بعد از تماس با محیط بانان ساعت ها در زیر درخت می نشیند تا در نهایت یوز نجات پیدا می کند. یوزها حیواناتی آرام هستند و به هیچ عنوان نه به گله و نه به انسان حمله نمی کند.

سگ؛ دوست ما یا دشمن ما

یوزپلنگ ماده ای که در سال ۹۱ توسط سگ های گله کشته شد

پلنگ ایرانی یکی از ۹ زیرگونه پلنگ است که در ایران، افغانستان، عراق، ترکمنستان زندگی می کند. پلنگ ایرانی یکی دیگر از گونه های تحت حمایت در کشور می باشند، وضعیت حفاظتی پلنگ کمی بهتر از یوزپلنگ است اما اوهم در خطر انقراض است. تهدیدی که سگ ها برای پلنگ دارند کمی متفاوت تر از یوزپلنگ است. پلنگ ها زمانی که به حاشیه روستاها نزدیک می شوند چون غذای طبیعی آنها مانند قوچ و میش، کل و بز و گراز کمتر یافت می شود به سگ ها حمله می کنند و از سگ تغذیه می کنند. مطالعاتی بر روی برزو، پلنگ ایرانی که در پارک ملی تندوره در مرز ایران و پاکستان زنده گیره و ردیاب ماهواره ای بر روی او نصب شده بود نشان می دهد از زمانی که پلنگ منطقه حفاظت شده داخل پارک ملی را ترک کرد حداقل ۱۲ سگ را که همگی در حاشیه روستاهای اطراف بودند شکار کرده است و این یک تهدید بسیار جدی برای پلنگ است، چراکه بیماری دیستمپر سگ سانان مستقیما از این طریق می تواند به پلنگ منتقل شود و به سرعت مرگ آنها را رقم بزند. جمعیت پلنگ در کشور حدود ۵۰۰ قلاده تخمین زده می شود. جمعیت این پلنگ ها در نقاط مختلف ایران به شکل پراکنده است و بیماری دیستمپر می تواند تا ۵۵% جمعیت پلنگ هایی که در یک زیستگاه تعدادشان از ۲۵ فرد تجاوز نمی کند را از بین ببرد. تقریبا جمعیت پلنگ در تمامی زیستگاه های ایران کمتر از این میزان است. در سالهای اخیر چندین مورد از ابتلای پلنگ به بیماری دیستمپر گزارش شده است

آهوی ایرانی یکی دیگر از گونه های حمایت شده در کشور است.هر سال تعداد نسبتا قابل توجهی از حمله سگ ها به این گونه که وضعیت حفاظتی “آسیب پذیر” در رده حفاظتی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت(IUCN) دارد گزارش می شود. سگ ها به طور خاص به راحتی می توانند بره ها را شکار کنند.

جِبیر گونه ای دیگر از حیات وحش ایران است، گونه ای با ظاهری تقریبا شبیه به آهو که بر خلاف آهو در زیستگاه های خشک تر و بیابانی تر یافت می شود. سگ ها از دشمنان اصلی جبیر نیز هستند. برای مثال یکی از زیستگاه های جبیر جزیره هرمز است، سگ های ولگرد جزیره یکی از عوامل اصلی کاهش چشمگیر جمعیت جبیرها در جزیره هرمز هستند

کل و بز نیز یکی دیگر از گونه های حیات وحش ایران می باشند که در نواحی کوهستانی و صخره ای جایی که تقریبا هیچ حیوانی جز پلنگ امکان شکار کردن آنها را ندارد زندگی می کنند. تا سالیان قبل فقط پلنگ شکارچی طبیعی این جانداران بود اما اکنون گزارشات متعددی از حمله سگ ها به کل و بزها منتشر شده است و حتی فیلم هایی نیز از حمله سگ به کل وبز موجود است.

لاک پشت پوزه عقابی از خزندگان در خطر انقراض ایران است که اواخر هر سال برای تخم ریزی به سواحل جنوبی کشور می آید. تخم لاک پشت ها یکی از غذاهای سگ های ولگرد است

به جز این حیوانات سگ ها به شغال، کفتار، روباه، راسو، رودک و تقریبا هر جنبنده دیگری حمله می کنند. سگ ها زمانی که مانند اجداد خود گرگ ها یک دسته تشکیل می دهند توانایی شکار هر حیوانی را دارند. از تهدیدات دیگر سگ تلفیق آنها درون دسته گرگ ها است. با این کار نژادی به وجود می آید به نام گرگاس، گونه ای که مانند سگ ها از انسان نمی ترسد و مانند گرگ ها قدرتمند است. البته بنا به یک باور غلط عده ای فقط خطر حمله سگ به انسان را از جانب همین گرگاس ها می دانند اما تقریبا هر سگ ولگردی درون طبیعت می تواند برای انسان خطرآفرین باشد. ورود سگ ها درون دسته گرگ ها می تواند باعث ناخالصی در ژن گرگ ها شود. البته در سالیان اخیر جمعیت گرگ ها در کشور به شدت کم شده است. جالب است بدانید گرگ حیوانی است به شدت انسان گریز، هیچ آمار موثقی از حمله گرگ به انسان در کشور وجود ندارد و همه حملاتی که به گرگ نسبت داده می شود معمولا یا کار سگ است یا گرگ-سگ(گرگاس)

حال با تهدید سگ ها برای انسان و حیات وحش آشنا شدیم، اگر تعصب نداشته باشیم تهدید سگ ها برای انسان و حیات وحش را قبول می کنیم.  اما راهکار چیست؟

عده ای می گویند باید همه سگ های ولگرد را کشت! عده ای نیز می گویند سگ مانند همه حیوانات حق حیات دارد و باید مثل گذشته و حتی بیشتراز قبل از او حمایت کرد، این همان افراط و تفریط است نه گزینه اول چاره کار است و نه گزینه دوم دردی را علاج می کند، باید به سک تعامل رسید. مرگ یک سگ برای دوست داران سگ ها دردناک است اما به همان میزان مرگ یک پلنگ، یوز یا جنبنده ای دیگر توسط سگ ها برای علاقمندان به حیات وحش ناراحت نیز کننده است

عده ای می گویند باید همه سگ ها را عقیم کرد، این راهکاری آرمانی است اما عملی نه

در این بین همواره بحث هایی که اغلب نیز خارج از ادب است بین فعالین حقوق حیوانات(سگ ها) و کارشناسان حیات وحش در می گیرد، دو طرف حرف هم را قبول نمی کنند و در نهایت مباحث هیچ خروجی کاربردی که هم برای سگ مفید باشد و هم برای حیات وحش را ندارد. نکته مهم در این بحث این است که ابتدا باید تعصبات را کنار گذاشت و دنبال راهی عقلانی رفت و نه راهی احساسی. عده می گوینده همه سگ ها از حاشیه شهرها جمع آوری شود و به طبیعت منتقل شوند، این راهی بس غیرکارشناسانه است که خوشبختانه قرار به عملی شدن هم ندارد

یکی از کارهای مثبتی که می توان انجام داد حمایت از پناهگاه های سگ ها است. دوستداران سگ ها اغلب هزینه های زیادی برای غذادهی به سگ ها می کنند اما از پناهگاه ها حمایتی نمی کنند. همانطور که گفته شده دوست داران سگ ها و افرادی که به سگ ها غذادهی می کنند از قشر متوسط به بالای جامعه هستند و محل زندگی آنها در حاشیه شهرها نیست اما این کار آنها باعث افزایش تعداد سگ ها در حاشیه شهرها می شود که قطعا برای ساکنین آن مناطق معضلاتی دارد که فقط یک مورد حمله سگ ها بود که در متن اشاره شد. یکی از کارهای عملی کمک به پناهگاه های حیوانات است نه غذادهی گسترده به سگ ها

از آنجا که مدیریت حاشیه شهرها نیز با شهرداری ها است، این نهاد دولتی نیز همواره در تلاش است تا جمعیت سگ ها را مهار کنند و این کار نیز از طریق کشتن سگ ها صورت می گیرد. این همان بحثی است که همواره اعتراضات زیادی را به همراه دارد. جدای از اینکه در برخی مواقع برخی از سگ ها را به روشی بی رحمانه و وحشیانه زجرکش می کنند که این کار تخلف و غیرانسانی است، اما در بسیاری موارد که عمدتا رسانه ای هم نمی شود سگ های ولگرد جمع آوری می شوند و از طریق تزریق دارو به مرگ آرام یا به اصطلاح مرگ ترحم آمیز کشته می شوند. از سال ۱۳۹۲ کشتن سگ ها با شلیک مستقیم توسط شهرداری ها ممنوع شده است و فقط باید آنها را جمع آوری کرد و سپس در مراکز مربوطه زیر نظر کارشناسان سازمان محیط زیست با مرگی بدون درد آنها را معدوم کرد. رحمت الله حافظی رئیس کمیسون سلامت شورای شهر تهران عنوان کرده است سالانه ۹ هزار سگ ولگرد در تهران زنده گیری می شوند یعنی ماهانه ۷۵۰ و روزانه ۲۵ سگ، فراموش نکنیم که سگ ها از قابلیت تولید مثل بالایی برخوردار هستند و این ۹۰۰۰ هزار سگ قابلیت این را دارند که درطی یک سال جمعیتشان حتی تا ۳ برابر افزایش پیدا کند، تازه این تعدادی است که فقط از سوی شهرداری و فقط در استان تهران جمع آوری می شود و تعداد بسیار بیشتری آزادانه در شهر تهران و سایر شهرها در حال تردد هستند

سگ؛ دوست ما یا دشمن ما

قبل از اینکه بحث را ادامه دهم شاید بپرسید معضل سگ ها که مربوط به ایران نیست، سایر کشورها چگونه این مشکل را مدیریت کرده اند؟ جالب است بدانید در کشور هلند هیچ سگ ولگردی وجود ندارد، افرادی که سگ خود را در خیابان و طبیعت رها کنند جریمه سنگین می شوند، سگ ها با هزینه دولت عقیم می شوند. دولت هلند برای افرادی که در منازلشان سگ های خاص و اصیل نگهداری کنند مالیات زیادی در نظر گرفت و به طور کل با مجموع این قوانین سبب شد که مردم تشویق شوند بسیاری از سگ های خیابانی را نگهداری کنند و اکنون هلند تنها کشور بدون سگ ولگرد در جهان است.

در ۹ ایالت آمریکا هم اکنون نیز سگ های ولگرد را بعد از جمع آوری در اتاق گاز می کشند، این روش مرگی دردناک برای حیوان رقم می زند و سالهاست با اعتراض فعالین حقوق حیوانات مواجه هستند. استرالیا مشکل دیگری دارد و آن معضل گربه های ولگرد است. دولت استرالیا برنامه ریزی کرده تا پایان سال ۲۰۲۰ تعداد دو میلیون گربه ولگرد را معدوم کند. تهدیدهای گربه ها نیز تا حد زیادی شبیه به سگ ها است. همانطور که مشاهده می کنید تقریبا در همه جای دنیا دولت ها و مردم در حال تلاش برای کنترل جمعیت سگ ها و گربه ها هستند اما روش های کار با توجه به نوع کشور، وضع معیشتی مردم، میزان جدی بودن تهدید ها، فرهنگ مردم کشور و امکانات درون کشور متفاوت است

اما برگردیم به ایران و سوال مهم اینکه چرا سگ ها به جای معدوم شدن, عقیم نمی شوند

در شهر تهران هزینه عقیم کردن یک سگ(در سال ۹۸) حدود ۴۰۰ هزار تومان است این یعنی شهرداری برای معدوم کردن همان ۹۰۰۰ سگ باید ۳،۶ میلیارد تومان هزینه کند و این فقط هزینه عقیم سازی است. سگ ها بعد از عقیم سازی همچنان زنده هستند در طبیعت رها هستند و تمام تهدیدهایی که اشاره شد تا زمان مرگشان همچنان وجود دارد. اگر قرار به نگهداری از این تعداد سگ در یک سرپناه باشد نیز عملا غیر ممکن است چراکه نه چنین فضایی وجود دارد و نه نیروی انسانی و بودجه ای لازم برای نگهداری این تعداد سگ. این نکته را فراموش نکنیم که ۹۰۰۰ سگ در سال دوم به ۱۸۰۰۰ سگ و در سال سوم به ۲۷۰۰۰ هزار سگ تبدیل می شوند و به همین شکل جمعیت سگ ها رشد می کند و تمام این آمارها فقط مربوط به شهر تهران است

اما یک نکته بسیار مهمی که خیلی از افراد به آن توجه نمی کنند این است که این آمارها فقط مربوط به سگ های ولگرد در حاشیه شهر ها و روستاها است. بسیاری از سگ های وحشی ولگرد در زیستگاه های طبیعی حیات وحش در حال زندگی هستند که عملا زنده گیری آنها به دلیل خوی تهاجمی داشتن، وسعت زیستگاه و صعب العبور بودن مناطق عملا امکان ندارد. بنابراین در این نقاط نه عقیم کردن ممکن است و نه زنده گیری و نه نگهداری درون سرپناه، حتی اگر زنده گیری صورت گیرد و عقیم سازی انجام شود برای اینکه عقیم سازی موثر باشد باید حداقل ۷۵% جمعیت یک کلونی عقیم سازی شوند. بنابراین در زون های حساس محیط زیست و زیستگاه های مهم حیات وحش کشور هیچ راهی عملی جز کشتن سگ ها وجود ندارد و این روشی است که از سالهای بسیار دور انجام می شده و در آینده هم برای حفاظت از حیات وحش کشور باید انجام شود. در برخی مناطق محیط بانان حق تیر دارند که سگ ها را از بین ببرند. البته یکی از موثرترین راه ها مجبور کردن گله داران و جامعه محلی به عقیم کردن سگ هایشان است تا اگر وارد زیستگاه هم شدند توانایی تولیدمثل نداشته باشند. قطعا برای این کار باید دولت به روستاییان کمک کند اما به طور کل همین روش موثر نیز جمعیت سگ هایی که اکنون درون زیستگاه های طبیعی کشور وجود دارند را از بین نمی برد.

در یک پژوهش که بر روی روش های حفاظت از یوزهای آفریقایی انجام شد یکی از موثرترین راه های حفاظتی از این گونه که جمعیتش حدود ۷۰۰۰ فرد تخمین زده می شود، مدیریت گله داری با روش های نوین و استفاده از سگ هایی با نژاد خاص که همواره در کنار انسان هستند تاکید شده است. کارشناسان از گله داران آفریقایی درخواست کرده اند که از سگ های نژاد آناتولی استفاده کنند، این سگهای نگهبان همواره در کنار انسان می مانند و از طرفی یوزپلنگ تمایلی به نزدیک شدن به این سگ ها را ندارد. بدین شکل می توان گله داران ایرانی را به استفاده از سگ هایی ترغیب کرد که در کنار گله و انسان بمانند و خوی تهاجمی کمتری به حیوانات دیگر داشته باشند. البته که این کار نیاز به حمایت، آموزش و اختصاص بودجه زیادی دارد که عملا سازمان های درگیر مانند سازمان حفاظت از محیط زیست با بودجه محدود نه توان مالی پرداختن به این پروژه حفاظتی را دارد، نه نیروی انسانی و نه عزمی برای حفاظت

اما از سگ های ولگرد درون زیستگاه های جانوری برگردیم به سگ های ولگرد در حاشیه شهرها و روستاها، اینکه بگوییم تعدادی از این سگها به ندرت از حاشیه شهرها دورتر می شوند و وارد زیستگاه های طبیعی حیات وحش می شوند بی راه نگفته ایم بنابراین هرکاری که به افزایش جمعیت این سگ ها منجر شود ظلم است به حیات وحش کم رمق ایرانو هر سگ ولگردی در حاشیه شهر و روستا پتانسیل این را دارد که از شهر فاصله بگیرد و وارد مناطق طبیعی شود.

یکی از راهکارهای موثر برای کنترل جمعیت سگ ها که در بسیاری از کشورها از جمله کانادا انجام می شود این است که سگ های ولگرد شناسایی و زنده گیری می شود. بعد از بررسی های پزشکی اولیه عکس سگ را بر روی وبسایتی مشخص می گذارند و یک ماه فرصت می دهند تا کسی سرپرستی سگ را برعهده گیرد. اگر شخصی پیدا شد سگ را عقیم می کنند، شناسنامه صادر می کنند و از فرد تعهد می گیردند که تا آخر عمر سگ باید از او نگهداری کند. اگر کسی پیدا نشد بعد از یک ماه با تزریق دارو خواب ابدی را برای سگ فراهم می کنند. با این روش طرفدران سگ ها دیگر نمی توانند به کشتن سگ ها اعتراض کنند و از طرفی جمعیت سگ ها کنترل می شود، عده ای که نیاز و علاقه دارند نیز به رایگان سگ دریافت می کنند و تا آخر عمر سگ از او نگهداری می کنند. مالیات دهندگان کانادایی هم نمی توانند اعتراض کنند که پول آنها به جای هزینه های عمرانی خرج سگ ها می شود و از طرفی نگهداری سگ ها برای یک ماه نیاز به محیط بزرگی ندارد(مقایسه کنید اگر همه سگ های ولگرد تهران در یک پناهگاه نگهداری شوند)

بنابراین در آخر می توان چنین نتیجه گرفت که باید خارج از تعصبات برخی حقایق را قبول کرد. سگ ها می توانند به تهدیدی جدی برای انسان و حیات وحش تبدیل شوند اما نه الزاما همه سگ ها. سگ موجودی اهلی شده و خانگی است و باید همواره تحت سرپرستی انسان باشد. اگر سگ از انسان فاصله بگیرد می تواند به یک تهدید تبدیل شود. سگ های ولگرد دو دسته اند آنهایی که در حاشیه شهر می باشند تهدید و آنهایی که در خارج از شهر و روستاها می باشند تهدیدی بیشتر هستند. سگ ها دوست ما هستند و ما نیز دوست سگ ها اما اینکه آیا تهدید باشند و یا دشمن تا حد خیلی زیادی به رفتار و تصمیمات خود ما بستگی دارد. عقیم سازی سگ ها عملی کارآمد در کنترل جمعیت سگ ها نیست اما اقدامی لازم است و از طرفی غذادهی به سگ ها کار کنترل جمعیت آنها را بسیار پیچیده تر می کند. بسیاری از کشورها برای کنترل جمعیت برخی از حیواناتی که جمعیتشان به طور فزاینده ای رو به افزایش است اقداماتی نظیر کشتار حیوانات را انجام می دهند. در همین شهر تهران خودمان شهرداری این شهر با موش ها مبارزه می کند و هم جمعیت سگ ها را کنترل می کند اما کسی دلش به حال موش ها نمی سوزد. اعمالی مانند سوزاندن یا تزریق اسید برای کشتار سگ ها وحشیانه است و باید با متخلفین برخورد شود. اگر به هر دلیل نمی توانیم از سگ خود نگهداری کنیم از رها کردن آن در طبیعت و اطراف اجتناب کنیم و اگر هیچ راهی جز رها کردن آن نداریم، او را قبل از رهاکردن عقیم کنیم. با آرزوی روزهایی بهتر برای طبیعت و حیات وحش این سرزمین

 

با تشکر از شهاب چراغی که بخشی از مطالب این نوشته از لینک مطلب ایشان منعکس شد(کلیک کنید)

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

قانون کلی در مواجهه با حیوانات در طبیعت؛ ترفند شست دست

قانون کلی در مواجهه با حیوانات در طبیعت

مسعود فرح بخش

خیلی از افراد همواره یک سوال کلی در ذهنشان است، اگر در طبیعت یک جانداری را دیدیم چه کار کنیم. یک قانون کلی برای این وجود دارد پس لطفا ادامه مطلب را بخوانید
معمولا از دیدگاه گردشگری جانداران پنج رده اصلی از مهره داران تلقی می شوند. در ایران تا کنون حداقل ۲۴۳ گونه خزنده، حداقل ۲۳ گونه دوزیست، حداقل ۱۸۰ گونه آبزی، حداقل ۵۴۸ گونه پرنده و حداقل ۱۹۴ پستاندار شناسایی شده است. با اینکه جمعیت جانداران در سالهای اخیر بسیار کم شده اما همیشه شانس دیدن آنها در طبیعت وجود دارد.

وقتی در طبیعت یک جانور را دیدیم فراموش نکنیم این ما هستیم که وارد قلمرو او شده ایم پس باید به حقوق این جانور احترام بگذاریم. در اکثر مواقع همه جانداران با دیدن انسان پا به فرار می گذارند اما به هر حال همیشه احتمال وقوع رفتارهای خارج از کنترل وجود دارد. یک قانون کلی برای اینکه هم گردشگران در امنیت باشند  و هم به جاندار احترام گذاشته شود وجود دارد و آن “ترفند انگشت شست” است. اگر در طبیعت با یک جاندار مواجه شدین انگشت شست دست را بالا بگیرید و دست را کامل کشیده و جلوی صورت بگیرید، با یک چشم از پشت انگشت شست جاندار را نگاه کنید. اگر تمام بدن جاندار پشت شست شما پنهان شد آنگاه هم فاصله شما ایمن است و هم به حقوق حیوان احترام گذاشته اید در غیر اینصورت تا رعایت فاصله مناسب عقب رفته و مجدد تست کنید. برای اینکه یک جانور(به خصوص بزرگ جثه) از مسیر خارج شود هنگام کوهنوردی و طبیعت گردی ۱ تا ۵ دقیقه توقف کنید
فراموش نکنید

هرگز به جانداران وحشی غذا ندهید
هرگز آنها را دنبال نکنید
هرگز آنها را در دست نگیرید یا بغل نکنید
هرگز نوزادان جانداران را به هوای تنها بودن از طبیعت خارج نکنید

طبیعت گردی با دانستن و انجام این ترفندهای ساده محیط زیستی چقدر شیرین تر می شود، اینطور نیست؟

 

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

 

رایگان سواری؛ بررسی آسیب های این سبک سفر در ایران

رایگان سواری؛ بررسی آسیب های یک سبک سفر

نویسنده: مسعود فرح بخش

آیا با سبک سفر رایگان سواری یا auto stop یا hitchhiking یا thumbing آشنایی دارید و یا آنرا تجربه کرده اید؟ این سبک سفری وارداتی در ایران است که مانند بسیاری از محصولات وارداتی خودش زودتر از فرهنگش وارد کشور شده و در حال ایجاد معضلات بسیاری است که در ادامه به چند مورد اشاره می شود. در این نوع سفر مسافر کنار جاده می ایستد و عموما با تکان دادن انگشت شست به شکل رایگان سوار خودروهای عبوری می شود و بخشی یا کل مسیر مورد نظر خود را می پیماید. در رایگان سواری که در کشور ما عده ای آن را با “مفت خوری” اشتباه گرفته اند خدمات در ازای خدمات است. برای مثال راننده لطف میکند و ما را سوار میکند و ما باید لطف کنیم و در طول مسیر با او صحبت کنیم تا احیانا خوابش نبرد یا حوصله اش سر نرود…
فراموش نکنید که این سبک سفر فقط مخصوص حذف هزینه های حمل و نقل سفر است و نه چیزی بیشتر اما در ایران عده ای با سو استفاده از سادگی، مهمان نوازی و لطف بسیاری از مردم این سبک سفر را به خدمات مفت گرفتن از مردم مقصد اشتباه گرفته اند. این عده افتخار میکنند که با هزینه اندک هفته ها در ایران سفر می کنند! در هیچ نوع سبک سفری مسافر مجاز به گرفتن خدمات مفتی از میزبان نیست به جز زمانی که میزبان از قبل(مانند سایت کوچسرفینگ) آمادگی خود را اعلام کرده باشد نه اینکه او را طوری وادار به خدمات مفت دادن کنیم. این یکی از زشت ترین جنبه هایی است که متاسفانه در ایران بین علاقمندان این سبک سفر در حال افزایش است. این سبک سفر مفت خوری است تا رایگان سواری!
در مقالاتی در سایت های ایرانی که این سبک سفر را آموزش می دهند همگان ترغیب می کنند که برای اینکه هیچهایکر یا رایگان سوار موفقی باشید لباس های عجیب و غریب تن کنید و متمایز باشید در صورتیکه با نگاهی به هیچهایکرهای بین المللی خلاف این موضوع را می بینیم. نیازی به پوشیدن لباس عجیب و غریب نیست چرا که ظاهر یک گردشگر با یک کوله پشتی یا چمدان کاملا مشخص است و این لباس های رنگی و عجیب در داخل کشور گاها و حتی عموما برای جامعه میزبان آزار دهنده هستند. نکته بعدی رایگان سواری گروهی در ایران است که ظاهرا فقط مختص به ایران است.
در آخر رایگان سفری در بسیاری از کشورها قانونمند است مثلا برخی نقاط مشخص برای اینکار وجود دارد، در برخی کشورها این سبک سفر کاملا ممنوع است، رایگان سواری یک روش برای حذف هزینه های حمل و نقل است نه برای حذف هزینه های اسکان، غذا و… . این سبک سفر مزایا و معایب گوناگونی دارد و حتی مخاطرات خاص خود را دارد. رایگان سواری اگر درست انجام شود نه قرار است که روشی ایده آل و خوب باشد و نه روشی سواستفاده گر و بد، بلکه این فقط یک سبک سفر است برای حذف یکی از مهمترین قسمت های هزینه سفر یعنی حمل و نقل.
ما باید قبل از انجام هر کاری فرهنگ آن را یاد بگیریم و به هفته ها گردش دور ایران با مقدار اندکی پول افتخار نکنیم چرا که آن زمان ما رایگان سوار نیستیم بلکه یک سواستفاده گر از روحیه مردم مهمان نواز و ساده خواهیم بود.

 

 

“استفاده از این مطلب فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

ویژگی اکوکمپ های کوهستانی

ویژگی یک اکوکمپ

نویسنده: مسعود فرح بخش

با توجه به افزایش علم و آگاهی عمومی در جامعه چند سالی است که بحث های حفاظت از محیط زیست نیز در بین عموم مردم مطرح می شود. با گسترش طبیعت گردی یا اکوتوریسم در بین مردم و لزوم ساخت و تجهیز زیر ساخت های گردشگری عبارت توسعه پایدار نیز به ادبیات گردشگری و محیط زیست وارد شده است. عبارت توسعه پایدار اولین بار در دهه ۸۰ میلادی توسط سازمان جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) مطرح شد؛ توسعه پایدار به عبارت ساده یعنی ایجاد یک تعادل بین توسعه و حفظ محیط زیست.
از این رو چند سال بعد ایده ساخت و ایجاد اکوکمپ ها و اکولوژها به عنوان یکی از راه های رسیدن به توسعه پایدار مطرح شد. اکولوژها اقامت گاه های دائمی کاملا سازگار با محیط زیست هستند که در مناطق طبیعی ایجاد می شوند و اکوکمپ ها نمونه مشابه اکولوژها هستند با این تفاوت که در فصل هایی از سال از منطقه جمع آوری می شوند به عنوان مثال اکوکمپ های کویری باید در فصل تابستان جمع آوری شوند و محیط فرصت بازسازی پیدا کند و اکوکمپ های کوهستانی نیز در فصل زمستان
ایده ایجاد اکوکمپ ها و اکولوژها ایده جدیدی نیست اما نحوه مدیریت و نحوه اجرای این پروژه ها بسیار حائز اهمیت است.
اما یک اکوکمپ چیست و چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟
اکوکمپ یک اقامتگاه موقت در مناطق بکر طبیعی است که باید کاملا سازگار با محیط زیست باشد، سازگاری با محیط زیست یک عبارت کیفی و سلیقه ای نیست که هرشخصی با توجه به سلیقه، دانش و آموخته های خود آن را انجام دهد و سپس ادعا کند کاملا سازگار با محیط زیست رفتار کرده است بلکه چهارچوب مشخصی دارد. اکوکمپ ها در دنیا باید تعدادی از استانداردهای بین المللی را دارا باشند برای مثال استاندارد Iso 9000 که یک استاندارد مدیریت کیفیت است، استاندارد Iso 14000 که یک استاندارد مدیریت محیطی است و استاندارد Iso 14001 که یک استاندارد محیط زیستی است. این استانداردها یک چهارچوب فعالیتی مشخص برای یک اکوکمپ ترسیم می کند و عمل به آنها می تواند باعث شود که یک کمپ موقت به یک اکوکمپ سازگار با محیط زیست تبدیل شود. متاسفانه در کشور ما بیشتر گروه ها و ارگان ها زمانی که تصمیم به انجام فعالیت محیط زیستی می گیرند اولین و تنها کاری که انجام می دهند جمع آوری زباله ها است ولی درواقع این اولین، ساده ترین و بدیهی ترین چیزی است که می توان پیاده کرد!
برخی از ویژگی هایی که بر طبق استاندادهای بالا اکوکمپ ها ملزم به رعایت آن هستند عبارتند از:

– طراحی اکوکمپ ها باید به گونه ای باشد که کاملا سازگار با محیط اطراف باشد و کمترین میزان تولید دی اکسید کربن را داشته باشد

– اکوکمپ ها از انرژی های تجدید پذیر استفاده می کنند، انرژی خورشید و انرژی باد از موارد کاملا مناسب برای استفاده هستند، یک اکوکمپ برای تهیه انرژی خود به هیچ وجه از سوخت های نفتی استفاده نمی کند

– اکوکمپ ها به پوشش گیاهی و محیط اطراف آسیبی وارد نمی کنند، عموم اکوکمپ ها دارای مسیرهای گذر مشخص هستند تا کمترین آسیب به خاک و پوشش گیاهی وارد شود

– اکوکمپ ها کاملا منطبق با فضای اطراف هستند و با موادی که همرنگ محیط اطراف هستند برپا می شوند تا کمترین آسیب را به پوشش جانوری اطراف وارد کنند

– اکوکمپ ها بر استفاده از نیروی کار از جوامع محلی تاکید دارند و از این جهت باعث ایجاد اشتغال در جامعه محلی می شوند

– اکوکمپ ها کمترین میزان زباله را باید تولید کنند، ظروف یکبار مصرف در آنها استفاده نمی شود و زباله ها از همان ابتدا تفکیک می شود و سپس وارد چرخه بازیافت می شوند

– اکوکمپ ها از مواد شوینده طبیعی و سازگار با محیط زیست استفاده می کنند، معمولا آب مورد استفاده در اکوکمپ ها بعد از یکبار استفاده مجدد به قصد استفاده های دیگر به چرخه باز می گردد

– اکوکمپ ها از توالت های خشک بهره می برند، فضولات انسانی بعد از هربار دفع توسط خاک اره پوشیده می شوند و مخازن توالت ها بعد از پر شدن از محیط طبیعی خارج می شود و مخازن جدید جایگذاری می شود بنابراین هیچ اکوکمپی فضولات انسانی خود را در طبیعت جا نمی گذارد

و…

بنابراین اگر هر کمپ موقتی این شرایط را دارا بود می تواند نام “اکوکمپ” را یدک بکشد و در غیر این صورت صرفا یک کمپ موقت خواهد بود و نه چیزی بیشتر

عکس بالا: اکوکمپ ماترهورن در سوئیس که سه ماه در سال دایر می شود

 

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

 

Outhouse in the desert

هفت توالتی که باید تجربه کنید

نویسنده: مسعود فرح بخش

وقتی شما اهل طبیعت گردی و ماجراجویی باشید استراحت در یک هتل لوکس و با امکانات احتمالا انتخاب شما نیست، معمولا ماجراجوها ترجیح می دهند شب را در نقاط خاصی بگذرانند و در این بین استفاده از توالت می تواند برای اشخاص حائز اهمیت باشد. در سرتاسر دنیا میلیون ها توالت وجود دارد اما فقط تعداد انگشت شماری از این توالت ها برای افراد اهل سفر و ماجراجویی می تواند جذاب باشد و به یک جاذبه تبدیل شود! در زیر ۷ توالت در سرتاسر جهان را معرفی خواهیم که احتمالا تجربه کردن آنها برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند

توالت سگانتینی در آلپ سوئیس

۱- کوه های سوئیس همواره مناظر باشکوه کوهستان را به چشم ما نشان می دهند. نقاش معروف جیوانی سگانتینی فردی بود که در این کوه ها ساعت ها وقت صرف نقاشی از مناظر می کرد. کوه موتاس موراگل آخرین نقطه ای بود که سگانتینی در آن نقاشی کرد و بعدها به افتخارش یک توالت و البته کمی بالاتر یک جانپناه به نامش ساخته شد. این توالت یک نمای خیره کننده از کوه های اطراف را به ما می دهد

از معدود توالت های قطب جنوب

۲- در تمام قاره جنوبگان شاید به اندازه انگشتان دست، توالت موجود نباشد اما این یکی بسیار خاص است، یک توالت در فضای باز در قطب جنوب جایی که میانگین دما در تابستان گرم تر از ۳۰ درجه زیر صفر نمی شود. احتمالا تجربه استفاده از این توالت را هیچ وقت فراموش نخواهید کرد. البته توصیه می کنیم که لباس گرم تری بپوشید

توالت و دوش آبگرم در ن دیکی آتشفشان کرافلا در ایسلند

۳- در کشور ایسلند و در نزدیکی آتشفشان کرافلا یک دوش و یک توالت در کنار هم و در فضای باز قرار دارد. بعد از توالت در این نقطه و در کنار آتشفشان فعال کرافلا شما می تواند از طریق یک دوش با آب گرم طبیعی حمام کنید!

توالت ایستگاه هواشناسی کوه آلتای سیبری یکی از ترسناک ترین توالت های دنیا

۴- در یک ایستگاه هواشناسی در کوه هایی آلتایی سیبری یکی از ترسناک ترین توالت های دنیا قرار دارد، اگر ترس از ارتفاع دارید هرگز این توالت را توصیه نمی کنیم چرا که توالت در لبه یک پرتگاه واقع شده و فقط توسط چند سنگ ثابت شده است. اگر جرات استفاده از این توالت را داشتید حتما برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند.

توالت واقع در کوه های کاسکید واشنگتن آمریکا شاید زیباترین نما برای توالت را دارا باشد

۵- در کوه های کاسکید واشنگتن یکی از زیباترین نماها برای یک توالت در اختیار شماست. با اینکه در این نقطه شما هیچ حریم خصوصی ندارید اما در ۳۶۰ درجه اطرافتان چندین کوه و رود و آبشار و انواع گیاهان را می توانید ببینید. شاید در این توالت بتوانید ساعت ها وقت صرف کنید

۶- توالت توندرا در اطراف روستای اویمیاکون سیبری نیز بسیار خاص است. اویمیاکون سردترین نقطه مسکونی جهان است و این توالت در اطراف روستا به یک جاذبه تبدیل شده است. به علت سرمای زیاد هیچ آبی موجود نیست و به علت یخ زدگی زمین امکان کندن آن وجود ندارد اما قطعا تجربه استفاده از این توالت در سردترین نقطه مسکونی جهان برای همیشه در خاطرتان خواهد ماند

A

۷- کوهنوردان ماهری که به دومین کوه بلند نیوزلند صعود می کنند می توانند در صورت نیاز از این توالت در لبه پرتگاه استفاده کنند. البته افرادی که به این توالت می رسند احتمالا ترس از ارتفاع ندارند اما باید بدانید که زیر پای آنها چندصد متر پرتگاه است

منبع: redbull.com

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت لام ایران مجاز است”

امیر شاه قدمی، مدل مجسمه معروف میدان دربند

داستان مجسمه دربند؛ از شایعه تا واقعیت

⁠⁣⁣داستان مجسمه کوهنورد در میدان دربند و ابتدای مسیر کوهنوردی قله توچال چیست؟ شایدبارها متن مربوط به داستان مجسمه دربند را خوانده باشید اما یک بار دیگر از اول موضوع را بررسی می کنیم تا شایعات و واقعیات این موضوع از هم جدا شود. متن زیر نوشته ای است که سالهاست در گروه ها کپی می شود:

“حدودا زمستان ۵۰ سال پیش، هواپیمای حامل یک گروه آمریکایی در کوه های شمال تهران سقوط می کند ، ابتدا یک چترباز آلمانی را برای نجات آمریکایی ها م یفرستند اما او هم چترش به صخره ها گیر میکند و آویزان باقی میماند، در آن زمان یکی از کار آمدترین نیروهای ویژه ، استاد چتر ، کایت و کوهنوردی ارتش گروهبان” امیر شاه قدمی ” برای نجات جان این گروه انتخاب می شود، او قهرمانانه تمامی گروه را نجات میدهد و در آن زمان از طرف کِنِدی ریس جمهور وقت آمریکا مدال شجاعت به او اعطا میگردد و توسط شاه ایران هم از او تقدیر بعمل می آید و به پاس این عملیات شجاعانه مجسمه او ساخته و تا کنون حدود ۵۰ سال است که در میدان دربند تهران نصب گردیده”

⁣در ابتدای متن آمده است زمستان ۵۰ سال پیش هواپیمای یک گروه آمریکایی در کوه های شمال تهران سقوط می کند.

هیچ شواهدی مبنی بر سقوط هواپیما در کوه های شمال تهران در هیچ دوره ای وجود ندارد چرا که اگر چنین بود بقایایی از لاشه آن باید پیدا می شد

اما با مراجعه به اسناد تاریخی متوجه می شویم که در ۳۱ ژانویه ۱۹۶۲ (۱۱ بهمن ۱۳۴۰) در غرب ایران و در کوه های زردکوه بختیاری یک هواپیمای نظامی آمریکایی که از خراسان عازم مسجد سلیمان بود سقوط می کند.

با جستجوی نام گروهبان امیر شاه قدمی متوجه می شویم که او نشان شجاعت را از طرف دولت آمریکا دریافت کرده است. در سایت the hall of valor که تمام اطلاعات مربوط به افرادی که انواع نشان های ملی و نظامی از ایالت متحده را دریافت کرده اند در مورد گروهبان امیر شاه قدمی و این اتفاق چنین نوشته شده است:
“تیمی از نظامیان ایران از جمله گروهبان امیر شاه قدمی با علم به شرایط بسیار سخت کوهستان در ارتفاع ۱۲۵۰۰ فوت(حدود ۳۸۰۰متر) جایی که تا ۴۰ متر برف و هوایی بسیار سرد و خشن وجود داشت برای بازگردندان پیکر قربانیان این حادثه تلاش می کنند و در نهایت موفق به نجات دو نظامی آمریکایی می شوند. آنها با هلیکوپتر به محل حادثه اعزام می شوند و این عملیات طاقت فرسا حدود یک هفته طول می کشد”
با توجه به اینکه این در متن صحبتی از چترباز آلمانی نمی شود اما خود امیر شاه قدمی در مصاحبه عنوان کرد چتر بازی از آلمان برای کمک آمد و چترش در صخره ای گیر کرد. اینکه چگونه یک نظامی آلمانی برای نجات نظامیان آمریکایی انتخاب می شود جای سوال دارد و صحت این گفته چندان مشخص نیست.
طبق شنیده ها از نزدیکان سایر افراد حاضر در آن عملیات، نظامیان سقوط کرده که تعدادشان ۸ نفر بود جز چتربازان ارتش آمریکا بوده اند و در هنگام سقوط یکی از آنها با چتر به بیرون می پرد و چترش در صخره ای گیر می کند تا تیم نظامیان ایرانی از راه برسند و او را نجات دهند

به پاسداشت خدمات امیر شاه قدمی و برای نزدیکی هر چه بیشتر ارتش دو کشور نشان شجاعت از طرف ارتش آمریکا حدود یک سال و نیم بعد در تیر ماه ۱۳۴۲ به او اعطا می شود.

مجسمه کوهنورد سربند در توچال

در متن مربوط به مجسمه کوهنورد می خوانیم که به دلیل موفقیت در این عملیات امداد، مجسمه امیر شاه قدمی در میدان سربند تهران نصب شد در صورتیکه طبق تاریخچه نوشته شده در پای مجسمه، این اثر در سال ۱۳۳۷ و سه سال قبل از ماجرای سقوط هواپیما در زردکوه نصب شد. برای ساخت این مجسمه، امیر شاه قدمی فقط به عنوان الگو از طرف ارتش انتخاب شد و هشت ماه هر روز ساعت ها ژست می گرفت تا مجسمه ساخته شود. جنس اولیه مجسمه از گچ بود و در سال اول نصب قسمت هایی از آن از بین رفت، سپس در سال ۱۳۴۱ مجدد از روی مجسمه قبلی یک نمونه سیمانی با روکش مسی رنگ از طرح قبلی ساخته و در محل فعلی مجسمه نصب شد.

امیر شاه‌قدمی (معروف به شاه‌بابا) در سال ۱۳۰۹ در قوچان متولد شد. او سال‌ها مربی کوهنوردی، چتربازی و اسکی بود. شاه‌قدمی در ۱۷ سالگی وارد ارتش شد. او با درجه سرجوخه وارد ارتش شد و با درجه استواریکم بازنشست شد. امیر شاه قدمی در سال۱۳۹۱ به علت کهولت سن از دنیا رفت.

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

روش صحیح دفع فضولات انسانی در طبیعت

معضل فضولات انسانی در طبیعت

نویسنده: مسعود فرح بخش

فضولات انسانی یا همان ادرار و مدفوع حاوی مواد بیماری زا یا پاتوژن است که به راحتی می تواند خاک و یا منابع آبی را آلوده کند. فضولات انسانی از آن دست مواردی است که کمتر در کشور ما و در سفرهای کوهنوردی و طبیعت گردی به آن پرداخته می شود اما با روند افزایش جمعیت گردشگران در طبیعت در سال های اخیر به زودی به یک معضل جدی تبدیل خواهد شد. سالانه صدها و هزاران تن فضولات انسانی توسط گردشگران وارد نقاط گردشگری می شود. تخمین زده می شود کوه دماوند سالانه حدود ۱۰۰۰۰ صعود را به خود ببیند، این یعنی بطور میانگین سالانه حدود ۵ تن فضولات انسانی فقط در کوه دماوند باقی می ماند، بخش عمده این فضولات انسانی در مسیر جنوبی دماوند است، به این آمار کوه های دیگر و نقاط گردشگری طبیعی دیگر را اضافه کنید و متوجه خواهید شد که اگر به فکر نباشیم در چند سال آینده تقریبا هرجا که در طبیعت بکر پا بگذاریم احتمالا با باقیمانده فضولات انسانی مواجه خواهیم شد.

در پارک های ملی آمریکا گردشگران باید با استفاده از کیسه های مخصوص تمامی فضولات انسانی را با خود حمل و از طبیعت خارج کنند. در کشور ما هیچ نظارتی بر این امر نیست و حتی صحبت کردن در این مورد نیز در بیشتر موارد به شوخی انجام می شود اما مسئله بسیار جدی است. تجزیه فضولات انسانی در کوهستان و در نواحی که آب و هوای سرد دارند سال ها طول می کشد و باکتری ها و ویروس های درون آن نیز به همین مدت باقی می مانند. برای دفع فضولات انسانی در طبیعت چند توصیه ساده وجود دارد که عمل کردن به آن ها نه تنها دشوار نیست بلکه باعث بهداشت خود و محیط خواهد شد.

نکته اول: افراد به هیچ عنوان نباید فضولات انسانی را درون غارها و تنگ ها(دره های باریک) جا بگذارند
نکته دوم: افراد به هیچ عنوان نباید در نزدیکی منابع آبی(رود، چشمه، دریاچه، آبشار و…) فضولات انسانی را جا بگذارند
نکته سوم: اگر در گروه های پر جمعیت بودید حتما توالت صحرایی ایجاد کنید

اثر منفی فضولات انسانی را به دو روش می توان کاهش داد:
۱- با خروج مواد از طبیعت از طریق کیسه های مخصوص
۲- از طریق دفن این مواد

یک روش برای دفن وجود دارد که اثرات فضولات انسانی در طبیعت را به حداقل می رساند، در جایی غیر از غارها و تنگ ها، حداقل با فاصله ۶۰ متر دور تر از منابع آبی زمین را به عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر حفر کنید، درون این چاله فضولات انسانی را دفع کنید، از دستمال کمتر استفاده کنید و دستمال مصرفی را بعد از اتمام درون چاله بیندازید، چاله را پر کنید

روش چاله گربه برای دفع فضولات انسانی در طبیعت

روش چاله گربه برای دفع فضولات انسانی در طبیعت؛ گودالی به عمق تا ۲۰ و عرض تا ۱۵ سانتیمتر حفر کنید، مدفوع را درون این گودال دفع کنید، دستمال را درون گودال بگذارید، روی آن را با خاک بپوشانید

به این روش، روش دفع چاله گربه گفته می شود. چاله گربه را در نقاطی که اکنون خشک و اما در مسیر عبور آب های فصلی هستند ایجاد نکنید، نقاط آفتابگیر روند تجزیه فضولات انسانی را تسریع می کند، برای شستن دست از مواد طبیعی و سازگار با محیط استفاده کنید، شستن با مواد شیمیایی در کنار منابع آبی سبب آلودگی آب خواهد شد

 

برای ادرار نیز با رعایت تمامی اصولی که در بالا گفته شد می توانید عمل کنید، ادرار به واسطه مایع بودن زودتر تجزیه می شود، می توانید در نقاطی دور از کمپ و منابع آبی ادرار کنید، بعد از اتمام کار با کمی آب ادرار خود بر روی زمین را رقیق کنید، بوی ادرار می تواند موجب تحریک برخی حیوانات قلمرو طلب از جمله گربه سانان شود

طبیعت گردی پاک و بدون ردپا فقط خارج کردن زباله از طبیعت نیست بلکه مجموعه ای از اصول است که انجام آنها به حفظ و بقای محیط زیست منجر خواهد شد

 

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

میدان نقش جهان اصفهان، در فهرست آثار فرهنگی یونسکو

میراث جهانی یونسکو

گرداوری مطالب: مسعود فرح بخش

میراث جهانی یونسکو یا به انگلیسی World Heritage Sites عبارتی است که بارها آن­ را شنیده­ ایم اما این آثار چگونه انتخاب می­ شوند و چه اهمیتی دارند؟ این آثار چه مواردی را شامل می­ شوند و تا کنون چند اثر ثبت شده در کشور داریم؟

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد یا به انگلیسی The United Nations Educational Scientific and Cultural Organization که به اختصار یونسکو(UNESCO) نامیده می ­شود یکی از سازمان‌های تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد است که در سال ۱۹۴۵ تشکیل شد. هدف این سازمان کمک به صلح و امنیت در جهان از راه همکاری بین‌المللی در زمینه‌های آموزشی و علمی و فرهنگی و تربیتی به منظور افزایش احترام به عدالت و قانون‌مداری و حقوق بشر بر پایه منشور سازمان ملل متحد است.  ۱۹۵کشور عضو یونسکو هستند و مقر آن در پاریس پایتخت فرانسه است و دفترهایی در کشورهای مختلف دارد.

لوگو میراث جهانی یونسکو

یکی از وظایف این سازمان انتخاب مکان­ هایی در سرتاسر دنیا برای قرار گرفتن در فهرست آثار جهانی است. میراث جهانی یونسکو شامل مکان­های تاریخی، فرهنگی و طبیعی است که به صورت فهرستی توسط کمیته میراث جهانی یونسکو همه ساله برگزیده می شود. سایت­هایی که در این فهرست قرار می­گ یرند بر اساس کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی متعلق به تمام انسان­های زمین فارغ از نژاد، مذهب و ملیت محسوب می ­شوند و دولت ­ها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. بر پایه این کنوانسیون کشورهای عضو یونسکو می­ توانند آثار تاریخی فرهنگی و طبیعی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث جهانی کنند، پرونده ­های ارسال شده توسط کشور­ها سالیانه در نشست میراث جهانی بررسی می شود و اگر واجد شرایط برای ثبت جهانی باشد به فهرست آثار جهانی یونسکو اضافه می ­شود.

 

آثار فرهنگی و طبیعی برای ثبت باید یکی از ویژگی­های زیر را داشته باشند

معیارهای فرهنگی

نشان دهنده یک شاهکار از نبوغ و خلاقیت انسانی باشد.

نشان دهنده تبادل ارزش‌های بشری در یک بازه زمانی در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، برنامه‌ریزی شهری یا طراحی چشم‌انداز باشد.

گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد.

نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحلهٔ مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد.

نمونه برجسته‌ای از تعامل بین انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ باشد.

به‌طور مستقیم یا ملموس مرتبط با رویدادها یا سنت‌های زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی دارای اهمیت عالی جهانی باشد

معیارهای طبیعی

پدیدهٔ بی نظیر طبیعی با زمینه‌های استثنایی و زیباشناسی باشد.

نمونه برجسته از مراحل و تغییرات تاریخ زمین‌شناسی باشد.

نمونهٔ برجسته از فرایندهای زیست‌محیطی و بیولوژیکی در تکامل و توسعه زمینی، اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی و جوامع از گیاهان و حیوان‌ها باشد.

شامل زیستگاه‌های طبیعی مهم از نظر تنوع زیستی و حاوی گونه‌های در خطر باشد.

 

 

علاوه بر آثار طبیعی و فرهنگی یونسکو دو عنوان دیگر برای ثبت جهانی وجود دارد، یکی آثار فرهنگی ناملموس و دیگری حافظه جهانی است. میراث فرهنگی ناملموس یا Intangible Cultural Heritage مجموعه ای از آداب و رسوم مانند ترانه­ ها، رقص­ ها، آشپزی، هنر صنایع دستی، هنر آشپزی و فرهنگ­های اصیلی است که از گذشته به نسل امروز رسیده و ارزش جهانی حفاظت دارد.

حافظه جهانی یا Memory Of The World میراث مستند و مکتوبی است که برای جلوگیری از نابودی آن­ها و همچنین داد و ستد غیر قانونی دارای ارزش حفاظت جهانی می ­باشند.

 

تا کنون(سال ۲۰۱۸) در ایران ۲۲ اثر تاریخی فرهنگی، ۱ اثر طبیعی، ۱۳ میراث ناملموس فرهنگی و ۱۰ اثر مکتوب به ثبت جهانی رسیده است

 

میراث تاریخی فرهنگی ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو (به ترتیب تاریخ ثبت)

تخت جمشید، در فهرست میراث جهانی یونسکو

تخت جمشید، در فهرست آثار فرهنگی تاریخی قبت شده در یونسکو

  • معبد چغازنبیل در خوزستان
  • تخت جمشید در فارس
  • میدان نقش جهان در اصفهان
  • مجموعه تخت سلیمان در آذربایجان غربی
  • ارگ بم در کرمان
  • پاسارگاد در فارس
  • گنبدسلطانیه در زنجان
  • سنگ نوشته بیستون در کرمانشاه
  • مجموعه کلیساهای ارامنه در آذربایجان غربی و شرقی
  • سازه­های آبی شوشتر در خوزستان
  • مجموعه تاریخی بازار تبریز در آذربایجان غربی
  • آرامگاه شیخ صفی­ الدین اردبیلی در اردبیل
  • مجموعه باغ­های ایرانی در فارس، مازندران، کرمان، یزد و خراسان
  • مسجد جامع اصفهان در اصفهان
  • برج گنبد قابوس در گلستان
  • کاخ گلستان در تهران
  • شهر سوخته در سیستان و بلوچستان
  • روستای میمند در کرمان
  • شهر باستانی شوش در خوزستان
  • مجموعه قنات ­های ایرانی در خراسان رضوی، جنوبی، یزد، کرمان، مرکزی و اصفهان
  • شهر یزد در یزد
  • مجموعه چشم انداز (محور) ساسانی در فارس

 

میراث طبیعی ثبت شده در ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو

بیابان لوت اولین اثر طبیعی ثبت شده ایران در فهرست آثار طبیعی یونسکو

بیابان لوت اولین اثر طبیعی ثبت شده ایران در فهرست آثار طبیعی یونسکو

 

  • بیابان لوت در خراسان جنوبی، کرمان، سیستان و بلوچستان

 

میراث ناملموس فرهنگی(میراث معنوی) ایران ثبت شده در میراث معنوی یونسکو

 

مراسم قالیشویان مشهد اردهال، در فهرست میراث معنوی یونسکو

مراسم قالیشویان مشهد اردهال، در فهرست میراث معنوی یونسکو

 

قالی باصری فارسی، ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو

قالی باصری فارسی، ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو

 

هنر ساختن و نواختن کمانچه، ثبت شده در میراث جهانی یونسکو

هنر ساختن و نواختن کمانچه، ثبت شده در میراث جهانی یونسکو

  • بازی چوگان

سرانجام بعد از حاشیه های بسیار بین ایران و جمهوری اذربایجان بر سر ثبت جهانی این بازی که بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد، ایران توانست در سال ۱۳۹۶ آن را ثبت جهانی کند

  • هنر ساختن و نواختن کمانچه

این هنر ایرانی  بیش از هزار سال قدمت دارد و از  عناصر اصلی موسیقی فولکلور ایران است و از ایام دور در گردهم‌آیی‌های اجتماعی و فرهنگی ایرانیان نقشی کانونی داشته است. در حال حاضر نواختن کمانچه هم سینه به سینه و هم به صورت آکادمیک صورت می‌گیرد و از این ساز برای نواختن موسیقی با بن‌مایه‌های مختلف استفاده می‌شود. در کنار نوازندگی، ساخت کمانچه هم از مشاغلی است که رایج است.

  • نوروز

نوروز نخستین روز سال خورشیدی ایرانی برابر با یکم فروردین ماه، جشن آغاز سال نوی ایرانی و یکی از کهن‌ترین جشن‌های به جا مانده از دوران ایران باستان است. خاستگاه نوروز در ایران باستان است و هنوز هم مردم مناطق گوناگون فلات ایران، نوروز را جشن می‌گیرند.

  • نان لواش

این نان را در ایران لواش و در جمهوری ارمنستان لاواش می‌نامند. در گرجستان آن را سومخوری لواشی یعنی لواش ارمنی می‌خوانند. لواش یک واژه ارمنی است و خاستگاه اصلی این نان نیز ارمنستان است اما این نان به طور مشترک بین ایران و ارمنستان به ثبت جهانی رسیده است.

  • مراسم قالیشویان مشهد اردهال

آیین سنتی و مذهبی قالی شویان فین کاشان و روستای خاوه اردهال که همه ساله در دومین جمعه مهرماه در مشهد اردهال برگزار می‌شود تنها آیین مذهبی اسلامی است که به تقویم خورشیدی برپا می‌شود. در این مراسم شرکت‌کنندگان که از فین برای برگزاری این مراسم آمده‌اند در حالی که چوب‌هایی به دست دارند، قالی را به نماد شستن خون علی بن محمد باقر در چشمه می‌شویند.

  • نقالی و قصه خوانی اجرایی ایرانی

نقالی ایرانی یا افسانه‌گویی ایرانی کهن‌ترین شکل بازگویی افسانه‌ها در ایران است و از مدتها پیش نقش مهمی در جامعه دارد. نقال کسی است که نقل حماسی می‌گوید و مضمون نقل هایش بیشتر پیرامون داستان شاهان و پهلوانان ایران زمین است.

  • دانش سنتی لنج سازی در خلیج فارس

دانش ساخت لنج به دانش ساخت لنج های ایرانی گفته می‌شود.این لنج‌ها که توسط مردم جنوب ایران و ساکنان خلیج‌فارس برای دو کاربرد عمده مسافربری و باری ساخته می‌شود. ساخت لنج دارای موسیقی و ریتم‌های خاص خود است که این سرودها توسط کارگران در حال کار کردن خوانده می‌شد.به علت هزینه بالا و زمان طولانی ساخت لنج‌های چوبی، امروزه دریانوردان لنج‌های فایبرگلاس را بیشتر ترجیح می‌دهند و این باعث شده تا فرهنگ و دانش و تشریفات ساخت لنج‌های چوبی به تدریج در حال کم‌رنگ شدن باشد.

  • موسیقی بخشی های خراسان

موسیقی بخشی‌های خراسان که مجموعه‌ای از شعر، ادبیات، عرفان و اخلاق را دربر می‌گیرد به کوشش هوشنگگ جاوید و مجتبی قیطاقی در تاریخ یکم تیرماه ۱۳۹۰ به عنوانمیراث فرهنگی معنوی یونسکو به ثبت رسید. بخشی لقبی است که به برخی از نوازندگان دوتار در شمال خراسان و ترکمن‌صحرا داده می‌شود. بخشی‌ها نوازندگان دوتار، آوازخوان، داستان گو، سراینده و سازنده ساز دوتار هستند. بخشیهای خراسان که در مناطق شمالی این استان زندگی می‌کنند و شغل اصلی آنها کشاورزی است در زمره اصیل‌ترین دوتار نوازانی هستند که به‌طور شفاهی و سینه به سینه انواع داستان ها و حماسه‌ها را برای مردم روایت می‌کنند.

  • هنر نمایشی آیین تعزیه

تعزیه به معنای متعارف، نمایشی است که در آن واقعهٔ کربلا به دست افرادی که هر یک نقشی از شخصیت‌های اصلی را بر دوش دارند، نشان داده می‌شود. این نمایش نوعینمایش مذهبی و سنتی ایرانی و شیعی است. هنر تعزیه از یک‌سو به بالندگی تئاتر در ایران کمک کرده و از سوی دیگر، نشانی هنری از مذهب شیعه است.

  • آیین پهلوانی و زورخانه ­ای

ورزش زورخانه‌ای یا ورزش باستانی ویا ورزش پهلوانی نام مجموعه حرکات ورزشی با اسباب و بی‌اسباب و آداب و رسوم مربوط به آن هاست که در محدوده تاریخی و فرهنگیایران از گذشته‌های دور رواج داشته‌ است.

  • مهارت فرش بافی کاشان

قالی کاشان گونه‌ای قالی ایرانی و از صنایع دستی همین خطه است که امروز و در گذشته تولید می‌شده است.

  • مهارت فرش بافی فارس

قالی فارس یا قالی شیراز گونه‌ای قالی ایرانی و از صنایع دستی همین خطه‌است که امروز و در گذشته تولید می‌شده‌است. ایل باصری که یکی از ایلات استان فارس می‌باشد یکی از سرآمدترین ایلات قالی باف و قالی آن‌ها یکی از مرغوب‌ترین نوع قالی‌ها در سطح کشور می‌باشد.رنگ نارنجی مشخصه ی قالی‌های ایل باصری است.

  • ردیف ­های موسیقیایی ایرانی

از مهمترین مُهرنگاره‌های موسیقی در جهان باید از آنچه که در تپه چغامیش دزفول برجای مانده یاد کرد که در سالهای ۱۹۶۱–۱۹۶۶ میلادی، یافت شده‌است. این مهرنگاره ۳۴۰۰ ساله سیمایی از بزم رامشگران را نشان می‌دهد. در این بزم باستانی، دسته‌ای نوازنده دیده می‌شوند که هر کدام، به نواختن‌سازی سرگرم هستند. چگونگی نواختن و نشستن این رامشگران، نشان می‌دهد که آنها، نخستین دسته ارکستر جهان هستند. موسیقی ردیف دستگاهی امروز ایران از دورهٔ آقا علی‌اکبر فراهانی (نوازندهٔ تار دورهٔ ناصرالدین شاه) باقی مانده‌است. آقا علی اکبر فراهانی به‌واسطه امیرکبیر برای نشر موسیقی ایرانی به دربار دعوت شد. سپس این موسیقی توسط آقا غلامحسین (برادر زاده آقا علی‌اکبر) به دو پسر علی‌اکبرخان به نام‌های میرزا حسینقلی و میرزا عبدالله، آموخته شد و آنچه از موسیقی باستانی ایران امروزه مورد استفاده‌تر و معروف‌تر است، دسته‌بندی موسیقی توسط این دو استاد در قالب مجموعه نواخته‌ها و آموزش‌هایشان است که به نام ردیف موسیقی نامیده می‌شود.

 

حافظه جهانی(میراث مکتوب) ایران ثبت شده در فهرست حافظه جهانی یونسکو

 

قسمتی از شاهنامه بایسنقری، در فهرست میراث مکتوب یونسکو

قسمتی از شاهنامه نفیس بایسنقری، در فهرست حافظه جهانی یا آثار مکتوب یونسکو

وقف ­نامه ربع رشیدی

این وقف ­نامه خطی که از آن فقط یک نسخه در کل دنیا وجود دارد توسط خواجه رشید­الدین فضل الله همدانی در اواخر قرن هفتم هجری قمری نوشته شده است. خواجه در زمان وزارت در دوره ایلخانی مجموعه ای بسیار بزرگ در حومه تبریز تاسیس کرد که به فعالیت­های علمی و پژوهشی اختصاص یافت. برای ساخت و فعالیت این مجموعه علمی بزرگ اموال بسیار زیادی وقف مجموعه شد که وقف­ نامه به دست خط خود خواجه نوشته شده است و در این وقف نامه متوجه می­ شویم که چه مجموعه علمی بزرگی در آن زمان در تبریز مشغول فعالیت بود. این نسخه هم ­اکنون در کتابخانه مرکزی تبریز نگهداری می­ شود.

 

شاهنامه بایسنقری

یکی از نفیس ترین و مهم­ترین نسخه ­های شاهنامه است که از نظر تذهیب و تجلید منحصر به فرد است. این نسخه به دستور بایسنقرمیرزا جمع آوری شده است و هم اکنون در کاخ موزه گلستان نگهداری می­شود

 

مجموعه اسناد آستان قدس رضوی در زمان صفویه

این مجموعه شامل ۶۰۰۰۰ صفحه از اسناد از اطلاعات اداری، اجتماعی، سیاسی، اجتماعی و کشاورزی خراسان در دوره صفویه است. این مجموعه هم اکنون در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می شود

 

التفهیم لاوائل صناعه التنجیم

این کتاب توسط ابوریحان بیرونی نوشته شده است و تنها اثر او به خط فارسی است. این مجموعه کهن ترین اثر به زبان فارسی در زمینه ریاضیات و نجوم است. مباحثی که در این کتاب ارزشمند مطرح شده است هنوز پایه و اساس علمی دارند. ابوریحان این اثر را به شیوه پرسش و پاسخ برای نوآموزان علم نجوم در سده پنجم هجری قمری نوشته است. این اثر ارزشمند هم اکنون در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است

 

پنج گنج نظامی

پنج گنج یا خمسه نظامی شامل منظومه مخزن الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر و اسکندرنامه است که توسط نظامی گنجوی نوشته شده است و یکی از مهم­ترین آثار شعر فارسی به شمار می­ روند. از این پنج اثر هم اکنون در کتابخانه دانشگاه تهران، موزه ملی ملک، کتابخانه شهید مطهری، موزه ملی ایران و کاخ گلستان نگهداری می­ شود

 

مجموعه نقشه ­های برگزیده ایران در زمان قاجار

این مجموعه ارشمند شامل ۵۰۰ صفحه نقشه دست نگاره و چاپ سنگی ایران در زمان قاجار است. این نقشه ها شامل شاخص اندازه گیری ذرع و فرسنگ و همچنین با مشخص بودن شهرها، آبادی ­ها، مرزبندی­ ها و منابع آبی است. این مجموعه هم اکنون در مرکز اسناد مطالعاتی وزارت امور خارجه است.

 

ذخیره خوارزمشاهی

این کتاب پزشکی بسیار ارزشمند توسط زین­ الدین اسماعیل بن جرجانی در قرن چهارم هجری قمری نوشته شده است. این کتاب مهم ترین اثر پزشکی تا قبل از دوران معاصر به زبان فارسی است و در زمانی نوشته شده است که تمامی آثار مهم علمی به زبان عربی بودند. این کتاب شامل مباحثی مانند تشریح و فیزیولوژی بدن انسان، علت بیماری ها، بهداشت، دستور تغذیه، جراحی، داروشناسی و بسیاری از مباحث پزشکی دیگر است. این نسخه ارزشمند هم اکنون در کتابخانه شهید مطهری است.

 

مسالک الممالک اصطخری

کتاب المسالک و الممالک یا به فارسی راه­ ها و ایالت­ ها یکی از مهم ترین کتب جغرافیایی جهان است که در قرن چهارم هجری قمری توسط ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی اصطخری نوشته شده است. اصطخری در این کتاب اطلاعات جغرافیایی بسیار ارزشمند از آفریقا تا هندوستان و جهان اسلام را نوشته است. بسیاری از اطلاعات جغرافیایی نوشته شده در این کتاب در هیچ کتاب دیگری قبل از آن موجود نیست. از این نسخه چند ترجمه خطی ارزشمند نیز موجود است اما دو نسخه خطی فارسی و عربی که در موزه ملی ایران و موزه گوته آلمان نگهداری می­ شود به طور مشترک در فهرست آثار مکتوب جهانی یونسکو ثبت شده است.

 

کلیات سعدی

شهرت جهانی و تاریخی سعدی به واسطه بیان شیوا، ادبیات ساده و شعرهایی است که خوش آیند همه جهانیان است. نسخه­ های متعدد دست نویس از آثارش و ترجمه های بی شمار به زبان های مختلف گواه این موضوع است. نسخه ای خطی و بسیار ارزشمند از کلیات سعدی که حدودا ۸۰ سال بعد از مرگ او جمع آوری شد و هم اکنون در موزه ملی ایران موجود است در فهرست آثار مکتوب یونسکو قرار گرفته است.

 

جامع التواریخ

جامع التواریخ یا تاریخ رشیدی یکی از آثار تاریخی ارزشمند به زبان فارسی است که درباره اسطوره ­ها، باورها، فرهنگ قبایل ترک و مغول و همچنین تاریخ پیامبران از آدم تا پیامبر اسلام و تاریخ ایران تا پایان دوره ساسانی است که توسط رشید الدین فضل الله همدانی در سده هفتم خورشیدی نوشته شده است. نسخه ای خطی از این کتاب تاریخی ارزشمند در کاخ موزه گلستان نگهداری می ­شود

 

منبع: ویکیپدیا و سایت یونسکو

“استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام و لینک وبسایت بام ایران مجاز است”

آموزش کوهنوردی

محیط زیست کوهستان، مصرف گرایی و حضور انسان

نویسنده: مسعود فرح بخش

⁣روش منسوخ دامداری سنتی از عوامل تخریب گسترده محیط های طبیعی به ویژه مراتع بسیار ارزشمند در کوهستان است. یکی از آثار این تخریب ها که بخش بزرگی از آن به دلیل وجود تعداد بسیار زیاد و خارج از کنترل دام در این مراتع است، وقوع سیلاب های مخرب در نقاط کوهستانی است. سیلاب هایی که هر ساله تعدادشان در حال فزونی است و خسارت مالی و جانی بیشتری از خود بر جای می گذارند. حتی برخی سیلاب ها در ۴۰ سال اخیر در نقاطی گزارش شده که هرگز سابقه ای از وقوع سیلاب در طول تاریخ در آن نقاط ثبت نشده بود. اما چرا؟ جواب ساده است. مصرف گرایی بیش از حد ما ایرانیان ارتباطی مستقیم با این تخریب ها دارد پس تا زمانی که در ابتدا سبک زندگی خود را تغییر ندهیم، تا زمانی که بی حساب و کتاب مصرف کنیم و دور بریزیم حتی اگر پسماند این مصرف را به اصولی ترین شکل ممکن تفکیک کنیم، نمی توانیم خود را دوستدار و دغدغه مند محیط زیست بنامیم!

از اهمیت مراتع برای انسان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱٫ جذب روان آب های سطحی و انتقال آنها به سفرهای آب زیر زمینی
۲٫ حفظ پویایی خاک و جلوگیری از فرسایش خاک و هجوم ریزگردها
۳٫ کنترل سیلاب ها و بهمن های مخرب با تثبیت خاک
۴٫ اکسیژن رسانی و تصفیه هوا
۵٫ حفظ زیبایی بصری کوهستان
و…
عمده ترین عوامل تخریب مراتع نیز توسط انسان است که شامل موارد زیر است:
۱٫ چرای بی رویه و بدون منطق دام
۲٫ لگد کوب کردن و گسترش پاکوب ها توسط کوهنوردان، دوچرخه سواران، موتورها و خودروها دو دفرانسیل که هر یک خود را مالک کوهستان می دانیم و بیحساب و کتاب در گروه های بزرگ بی وقفه و در هفته های متوالی از یک مسیر و در یک سری کوه محدود وارد می شویم.
۳٫ آتش سوزی ها یا حریق گسترده که در اغلب موارد عاملی انسانی دارند
اما آیا تخریب مراتع فقط به وجود دام و نیاز نامحدود انسان به گوشت قرمز محدود می شود؟ در انتها خدمت برخی دوستانی که خود را به خواب زدند هم باید عرض کنم که فرسایش خاک و نابودی مراتع نه فقط به دام بلکه به حضور انسان به اشکال مختلف هم مرتبط است. قطعا حضورهای خارج از کنترل، پشت سر هم، صعودهای سراسری و در تعداد بالا، صعودهای هرهفته از یک مسیر و در یک کوه، ورود بدون نظارت کوهنوردان و وسایل نقلیه و مواردی مشابه فرایند اینگونه تخریب ها را تسریع خواهد کرد.
این طناب را از هر سمتی دست بگیریم سر دیگر به خودمان متصل می شود، پس از خودمان شروع کنیم و برای حفظ کوهستان نیمه جان کشورمان کمی بیشتر فکر و مسئولانه تر رفتار کنیم

 

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰متر” مجاز است

کوه نوادو ساخاما در بولیوی با مرتفع ترین خط رویش درخت در دنیا

خط رویش درختان در کوهستان

نویسنده: مسعود فرح بخش

در مناطق کوهستانی هر چه از ارتفاع پایین به سمت ارتفاعات بالا حرکت می کنیم از میزان درختان کم می شود و از یک ارتفاع مشخصی دیگر هیچ درختی دیده نمی شود. این ارتفاع مشخص در کوهستان که دیگر بالاتر از آن درختی قادر به روییدن نیست، به شکل یک خط فرضی در نظر گرفته می شود که به آن “خط درخت” یا خط رویش (tree line) گفته می شود. در ارتفاعات بالا به دلیل سرمای هوا، کمبود اکسیژن و وجود اشعه مضر uv خورشید هیچ درختی قادر به رشد نیست. اما این خط رویش برای تمامی مناطق جهان ثابت نیست به طوریکه جز عوامل فوق، عرض جغرافیایی نیز در تعیین خط رویش درختان موثر است. هر چه از استوا به سمت قطبین زمین حرکت کنیم، خط رویش درختان به ارتفاعات پاییین تری منتقل می شود.
برای مثال خط رویش درخت در کوه های آلاسکا با عرض جغرافیایی ۶۱ درجه شمالی ۷۰۰ متر بالاتر از سطح دریا است و بالاتر از این ارتفاع درختی قادر به رویش نیست. خط رویش در کوه های آلپ کشور سوئیس با عرض جغرافیایی ۴۷ درجه شمالی ۲۲۰۰ متر است.
در کشور ایران مرتفع ترین خط رویش درختان متعلق به رشته کوه زاگرس است که درخت شاخص مناطق کوهستانی یعنی اُرس تا ارتفاع ۳۴۰۰ متری نیز قابل رویت است.
اما مرتفع ترین خط رویش درختان در دنیا در رشته کوه آند و در کشور بولیوی قرار دارد.
قله آتشفشانی نوادو ساخاما به ارتفاع ۶۵۴۲ متر بلندترین کوه کشور بولیوی است. این کوه که در عرض جغرافیایی ۱۸درجه جنوبی قرار دارد با خط رویش ۵۲۰۰ متری، مرتفع ترین درختان از سطح دریا را در خود جای داده است.

درختان در کوه نوادو ساخاما که تا ارتفاع 5200 متری می رویند

درختی موسوم به Quenua که تا ارتفاع ۵۲۰۰متری کوه nevado sajama در بولیوی دیده می شود این مرتفع ترین ارتفاعی است که یک درخت قادر به رویش است

این کوه برای اولین بار در سال ۱۹۳۹ صعود شد و در سال ۲۰۰۱ عده ای از راهنمایان کوهستان بولیوی و مردم محلی در قله آن فوتبال بازی کردند تا رکورد مرتفع ترین بازی فوتبال دنیا نیز متعلق به این کوه باشد.

عکس: کوه nevado sajama در مرز بین بولیوی و شیلی در رشته کوه آند با مرتفع ترین خط رویش درختان در دنیا

منبع: ویکیپدیا

استفاده از مطلب فوق فقط با ذکر نام وبسایت “بام ایران ، ۵۶۱۰ متر” مجاز است